Είναι ο τίτλος του βιβλίου της Ιταλίδας Rita Quartaroli Charitakis. Με ιδιαίτερη ευχαρίστηση υποδέχθηκα αυτή την ωραία συγγραφική δουλειά της κ. Quartaroli που είχε την καλοσύνη να μου στείλει. Μοιάζει σαν να περιηγήθηκε και να γνώρισε κάποιες περιοχές της Ελλάδας και παρουσιάζει με την πένα της τις εικόνες που την εντυπωσίασαν ιδιαίτερα και την άγγιξαν.

Η Σύρος δείχνει να της άρεσε και φυσικά την θεωρεί ένα νησί διαφορετικό και πιο ποιοτικό από τα άλλα ελληνικά νησιά.

Η νήσος Σύρος των Κυκλάδων, διαφοροποιείται αριστοκρατικά από τις άλλες νήσους λόγω μακράς πολιτιστικής και επαγγελματικής παράδοσης αλλά και λόγω ενός ουσιαστικότατου παρελθόντος ιστορίας και πολιτισμού, τόσο που όταν ο τουρίστας επισημαίνει στους ντόπιους ότι είναι γυμνή σαν τις αδελφές της του αρχιπελάγους, αυτοί καμαρώνουν απαντώντας ότι μόνο οι όμορφες τολμούν να γδυθούν…

Πριν πέντε χιλιάδες χρόνια άνθισε εκεί ο κυκλαδικός πολιτισμός, που μας άφησε τα αγαλματίδια από κατάλευκο μάρμαρο με το κυρτό μέτωπο, τα οποία παριστάνουν τη μητέρα θεά, και με τη σχηματικότητά τους μας μεταφέρουν στη μοντέρνα τέχνη, τονίζοντας με ουσιαστικές γραμμές εκείνο που ο γλύπτης ήθελε να αναδείξει; τη θηλυκότητα και τη γονιμότητα. Εμπνέουν τρυφερότητα εκείνες οι μορφές, οι οποίες δεν μας λένε τίποτα για τα ρεαλιστικά χαρακτηριστικά των γυναικών που παριστάνουν, εστιάζοντας αντίθετα την προσοχή στις πτυχώσεις της κοιλιάς μετά τον τοκετό. Το θαυματουργικό αυτό γεγονός, για όποιον δεν ήξερε να το εξηγήσει, περικλείει σ’ αυτά τα σημάδια που τονίζονται όλο θαυμασμό του γλύπτη, που το θεώρησε άξιο να κληροδοτηθεί στους μεταγενέστερους και ο όποιος υπερπήδησε με επιτυχία πέντε χιλιετίες δίνοντάς μας με αφοπλιστική απλότητα και αμεσότητα την άξεστη σωματικότητα εκείνων των αρχαίων ωδίνων με λίγες, αριστοτεχνικές γραμμές.

Τα γλυπτά έπειτα των μουσικών, με το φλάουτο ή τη λύρα, διατρέχουν μια μουσική παράδοση που έφθασε μέχρι σήμερα.

Ίσως οφείλεται στη σχεδόν απουσία της τουρκικής κυριαρχίας, η οποία εμποδίστηκε από τη βενετσιάνικη και τη γαλλική κυριαρχία στις συνεχείς σχέσεις με τη Δύση και τη συμβίωση των καθολικών με τους ορθοδόξους που εμπλουτίστηκαν αμοιβαία με μηνύματα, αφυπνίζοντας εποικοδομητικά με τη σύγκριση το νύσταγμα των αντίστοιχων πολιτισμών είτε να οφείλετε ίσως σε κάποια μυστηριώδη τοπική μεγαλοφυΐα… Το γεγονός είναι ότι στη Σύρο αναπνέει κανείς έναν αέρα πάρα πολύ διαφορετικό από εκείνον των άλλων νησιών του Αιγαίου. Είναι συγκινητικό να μπαίνεις στο λιμάνι της Ερμούπολης (την πόλη του Ερμή, θεού του εμπορίου) διότι φαίνονται να ξεπροβάλλουν σε πρώτο πλάνο δυο δίδυμοι λόφοι αλλά με διαφορετικά χαρακτηριστικά, ο ένας με πληθυσμό, παραδόσεις και χαρακτηριστικά καθολικά, ο άλλος με ορθόδοξα. Σκαρφαλώνοντας από τα δρομάκια έπειτα, στον ένα αναγνωρίζεις παιδιά με πρόσωπα τύπου Μιχαήλ Αγγέλου, εκκλησίες δικού μας τύπου, ιταλικές αρχιτεκτονικές απόψεις ενώ στον άλλο απόψεις λεβαντίνικες.

Προς το σούρουπο, μέσα στο ζεστό φως της δύσης, οι δυο λόφοι σαν από μαγεία αρχίζουν να μοιάζουν ξανά χάρη στην ώχρα των σπιτιών, στο μισοσκόταδο που σβήνει τη διαφορετικότητα, στα φώτα των παραθύρων και των φαναριών.

Πολίχνη, που κάποτε συνήθιζε να κινείται ανάμεσα σε δυο κοινωνίες με στεγανά τμήματα η Ερμούπολη σήμερα βιώνει άριστες σχέσεις ανάμεσα στα δύο μέρη. Οι μικτοί γάμοι διεξάγονται πρώτα στην καθολική εκκλησία, και αμέσως έπειτα στην ορθόδοξη, και τα παιδιά ακολουθούν το θρήσκευμα του πατέρα, σύμφωνα με το κοινό πατριαρχικό παρανομαστή των δύο κοινοτήτων.

Από τη μεγάλη άνθιση του χίλια οκτακόσια διατηρούνται επιβλητικά μέγαρα με τοιχογραφίες που ζωγραφίστηκαν εσωτερικά από Ιταλούς καλλιτέχνες, και ένα θέατρο: μια αληθινή Σκάλα του Μιλάνου σε μικρογραφία, με προσωπογραφίες του Δάντη, Βέρντι, Μπελλίνι, Ντονιτσέλλι, Μότσαρτ και άλλων δυτικών καλλιτεχνών που περιστοιχίζουν τις προτομές του Ομήρου, Αισχύλου και Ευριπίδη. Η πρόσοψη του Δημαρχείου θα ήθελε να είναι η αναπαράσταση του μεγάρου του Πριάμου στην Τροία και κοιτάζει προς την πλατεία, όπου το μνημείο ενός Έλληνα ήρωα της επανάστασης κατά των Τούρκων υψώνεται λίγα μέτρα από μια μαρμάρινη εξέδρα στολισμένη νεοκλασικά, πάνω στην οποία κάθε Κυριακή η ορχήστρα συνήθιζε να παίζει, πριν από ένα και δυο αιώνες, όπερες και ρομάντσες άγνωστα σε όλη την υπόλοιπη Ελλάδα, ενώ κυρίες ντυμένες με παριζιάνικα ρούχα ξεχνούσαν πως ζούσαν στο Λεβάντε, χάρη επίσης στον απίθανο εμπορικό στόλο της Σύρου, που πραγματοποιούσε κάθε αφάνταστη επιθυμία πολυτέλειας. Σήμερα οι κουζίνες των σπιτιών φαίνεται να μη γνωρίζουν το φτηνιάρικο πλαστικό και συνήθως σερβίρεται κάποια τοπικό λικέρ στα ποτηράκια του καλού σερβίτσιου της γιαγιάς, ενώ στα ιδιωτικά σαλόνια όπως και στις δημόσιες Υπηρεσίες, επιβλητικά αρχαία έπιπλα μιλούν για μια μακρά και περήφανη κληρονομιά.

Έξω από την αρχοντική πολίχνη συναντάς καθαρά χωριουδάκια, χωραφάκια κλιμακωτά στις πλαγιές για να συγκρατούν την υγρασία, και λίγες αμμουδιές, κατά το πλείστον βραχώδεις που τις χτυπάνε οι βίαιοι άνεμοι του Αιγαίου, οι οποίοι δεν επιτρέπουν να φανταστείς ότι υπάρχουν κολπίσκοι αμμουδεροί και σχετικά προστατευμένοι, αρχαία φοινικικά λιμάνια και βάσεις πειρατών. Έτσι σκάβοντας στις στοές της τοπικής ιστορίας, ο μόχθος του ερευνητή προσφέρει τη συγκίνηση απρόσμενων ανακαλύψεων. Μια ομηρική είδηση με καταλαμβάνει, πράγματι, σαν ένα κρύο κύμα σ’ εκείνες τις αμμουδιές: ο χοιροβοσκός Ευμαίος, που υποδέχτηκε τον Οδυσσέα κατά την επιστροφή του, πριν εισέλθει στο παλάτι, ήταν ο γιος του βασιλιά της Σύρου και είχε αρπαγεί από τους (Φοίνικες;) πειρατές για να πουληθεί έπειτα ως σκλάβος στον Λαέρτη, στην Ιθάκη. Κι αυτός ο απαίσιος δεν του τον έδωσε πίσω. Τι εποχές! Μια σπηλιά στα βόρεια του νησιού είχε την τιμή να φιλοξενήσει τον τοπικό φιλόσοφο Φερεκύδη εξακόσια χρόνια προ Χριστού, που αφοσιώθηκε σε επιστημονικές μελέτες και στην αστρονομία, αλλά που οι κάτοικοι του νησιού τον θυμούνται περισσότερο για το θάνατό του από μόλυνση ψύλλων παρά για τη σκέψη και τα έργα του, σπηλιά την οποία παρ’ όλα αυτά δείχνουν με περηφάνια ως κατοικία του αρχαίου συμπατριώτη τους.

Οι κάτοικοι του νησιού μας οδηγούν επίσης να θαυμάσουμε κάποιον πίνακα της νεανικής ηλικίας του Ελ Γκρέκο που υπέγραφε με το πραγματικό του όνομα, εφόσον δεν είχε βγει ακόμη από την πατρίδα του, και στο μικροσκόταδο της εκκλησίας σου δείχνουν τις λεπτομέρειες, πλησιάζοντας ένα αναμμένο κερί, για να διακρίνεις, ζωγραφισμένο, ένα συνοπτικό κοίταγμα.

Σε ένα μοναστήρι πέντε Κλαρίσες προσπαθούν να μάθουν τα ελληνικά, επειδή στάλθηκαν εκεί με την αποστολή να διατηρήσουν ζωντανές τις παραδόσεις αυτού του καθολικού προπύργιου τόσο κοντά στη Μέση Ανατολή. Ένα λιτό μοναστήρι Καπουκίνων βρίσκεται δύο βήματα από την επιβλητική εκκλησία των Ιησουιτών και ενώ κάθεσαι σε μια πεζούλα κάτω από μια ανθισμένη πικροδάφνη να ρουφήξεις μια παγωμένη λεμονάδα για να ανακουφιστείς από την ανηφόρα κάτω από έναν τρομερό ήλιο, το βλέμμα σου ελκύεται από μια λαϊκή και απλοϊκή ζωγραφική πάνω από μια παμπάλαια, ξεχαρβαλωμένη ξύλινη πορτούλα: δίπλα στην απεικόνιση του τόπου όπου βρίσκεσαι, υπάρχει μισοσβησμένη η επιγραφή: «Καλώς ήρθες πουλάκι μου, πόσο σε περίμενα!» μυστηριώδες όσο και γλυκό μήνυμα υποδοχής σε τόνο ήπιο και οικογενειακό ποιος ξέρει τίνος και προς ποιον επισκέπτη. Τι διαφορά από τις επιγραφές που βρίσκεις διάσπαρτες στην Αθήνα πάνω στους τοίχους, εξίσου αυθόρμητες, αλλά χαραγμένες από πονηρεμένους ανθρώπους των πόλεων, σύγχρονους και αυθάδεις αναρχικούς και ειρωνικά πολεμικούς, που φαίνεται να έρχονται από εντελώς άλλη ιστορική εποχή, όπως: «Μην κάνετε επανάσταση το πρωί, γιατί ακόμα κοιμάμαι» είτε «Στείλτε τους μπάτσους στο Αφγανιστάν, για να φάνε χοίρο και οι Ταλιμπάν»

Ακόμη και οι μουσικές των λαϊκών βάρδων είναι διαφορετικές από εκείνες των υπόλοιπων νησιών, έχουν ρίζες αρχαίες και πλασμένες από ιστορικές καταστάσεις και επεισόδια που έμειναν περίφημα…

Οι πολυπληθείς πρόσφυγες που εμπλούτισαν το νησί με την ευφυΐα τους, τα επαγγέλματα τους, τις τέχνες και που επέδραμαν στη Σύρο κατά δραματικά, άτακτα κύματα ανά τους αιώνες, τροποποίησαν τη φυσιογνωμία της σχηματίζοντας εκείνο το μεγάλο μείγμα που θα μπορούσε να θεωρηθεί κραυγαλέα αντιθετικό και όμως δημιούργησε ένα αρμονικό αμάλγαμα ανάμεσα στο δυτικό και λεβαντίνικο, το βόρειο και το μεσημβρινό, το βυζαντινό και το νεοκλασικό, το ρομαντικό και το κυκλαδικό: θαυματουργική μίξη διαφορετικών ιστοριών, προελεύσεων και εθνικοτήτων που συναντήθηκαν σε ένα μαντήλι γης βραχώδους μέσα σε μια θάλασσα διάστικτη από νησιά.

Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον π. Σεβαστιανό Ροσσολάτο για την μετάφραση του κειμένου. Το βιβλίο εκτυπώθηκε στην Φλωρεντία.

Της Μαίρης Ρώτα, αρχαιολόγου

• Προσθήκη νέου
• Αναζήτηση

Σχολια (0)

Γραψτε σχολιο

Your Contact Details:

Όνομα:

Email: do not notifynotify

Σχολια:

Τίτλος:

UBBCode:         -χρώμα-άκουαμαύρομπλέφούξιαγκρίπράσινολεμονίκαφέnavy μπλεσκούρο πράσινομωβκόκκινοασημίtealάσπροκίτρινο -μέγεθος-πολύ μικρόμικρόμεσαίομεγάλοτεράστιο

Message:

Security

Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta2