Xαθήκαμε στους χωματόδρομους του νησιού και στα γοητευτικά μονοπάτια που περιγράφονται από τις μονοκοντυλιές της περίτεχνης χειροποίητης ξερολιθιάς. Φτάσαμε μέχρι τον κάβο στην άκρη της Κύθνου, αλλά κάστρο δεν είδαμε.
Τελικά, επειδή πρέπει να ζητάς πάντα από τον παππού να σου δείξει τα αμπελοχώραφά του, ένας ξωμάχος που πορευόταν πάνω στο γαϊδούρι του μας έδειξε το δρόμο. Κι άξιζε ο κόπος της περιπλάνησης.
Oι λόφοι με τα θερισμένα χωράφια και τα ξωκκλήσια σταματούσαν απότομα μπροστά στην επικράτεια των άγριων βουνών, των βράχων, των σπηλαίων και των αβυσσαλέων χαραδρών. Η σιλουέτα κάποιου δέντρου που τόλμησε να ξεμυτίσει από τη σκληρή γη συμβολίζει το διαρκή αγώνα ενάντια στον επίμονο άνεμο, που πασχίζει να αποδομήσει καθετί στερεό. Oι επίπεδοι σχιστόλιθοι κατόπιν «ημερεύουν» και φτιάχνουν ένα μπαλκόνι για να σταθείς και να παρατηρήσεις απέναντι τη γρανιτένια κορυφή που προβάλλεται στο πέλαγος. Την προσοχή σου κρατά σε εγρήγορση το ασβεστωμένο περίγραμμα της κεντρικής πύλης του κάστρου. Χτισμένο με πέτρες από το λόφο την κορυφή του οποίου οχυρώνει, δυσκολεύεσαι να το εντοπίσεις. Σιγά-σιγά όμως ξεχωρίζεις τα ερείπια που έμειναν στη θέση τους μέσα στους αιώνες κι ανάμεσά τους ένα πάλλευκο εκκλησάκι. Από τη Χώρα (6 χλμ. από το λιμάνι, τον Μέριχα) ο αυτοκινητόδρομος «τρέχει» μέσα στο τυπικό θερμιώτικο τοπίο για τα Λουτρά (5 χλμ.). Τα είχαν ανακαλύψει και ο Όθωνας με την Αμαλία και σύχναζαν εδώ για θεραπεία. Oι πηγές δεν στέρεψαν? αντίθετα, στην ευεργετική τους επίδραση προστέθηκε και η ιαματική γαλήνη που χαρίζει αυτός ο τόπος. Εδώ, όπως και στο λιμάνι, τα τραπεζάκια είναι απλωμένα στην αμμουδιά και είναι ξεχωριστή απόλαυση να κάθεσαι και να παρακολουθείς τις μανούβρες των σκαφών που δένουν στην προβλήτα ακριβώς απέναντι.
Η αναζήτηση άξιζε τον κόπο
Όμως, ακριβώς από πίσω, μια μεγάλη χειροποίητη πινακίδα προτρέπει για εξορμήσεις: Από Λουτρά για παραλίες: Ποταμιά 4 χλμ., Άγιος Σώστης 7 χλμ. Από τα Λουτρά ξεκινήσαμε την περιπλάνηση για την αναζήτηση του κάστρου της Ωριάς. Περίπου 300 μέτρα πριν τη διασταύρωση του χωματόδρομου για Άγιο Σώστη, υπάρχει πινακίδα που δείχνει ένα δύσκολο χωματόδρομο προς Κατακέφαλο. Αφήσαμε το αυτοκίνητο και τον ακολουθήσαμε με τα πόδια μέχρι το άκρο του νησιού (περίπου 1 ώρα). Από λάθος, όμως, δεν βρήκαμε το Κάστρο της Ωριάς, αλλά πολλά σημεία πανοραμικής θέας της απρόσιτης παραλίας Μαμάκου, ολόκληρης της ακτογραμμής και του πελάγους μέχρι την Τζια. Το κάστρο το είχαμε προσπεράσει. Έπειτα από 3,5 χλμ. περίπου ασφαλτοστρωμένου δρόμου από τα Λουτρά και 800 μόνο μέτρων χωματόδρομου υπάρχει πινακίδα που δείχνει αριστερά το μονοπάτι, που είναι σηματοδοτημένο με αραιά κόκκινα σημάδια. Μισή ώρα πεζοπορίας είναι αρκετή για να βρεθείς σε ένα εντυπωσιακά άγριο τοπίο με βράχινους «πύργους». Στην κορυφή του πιο ψηλού πέτρινου όγκου στέκουν τα ερείπια του κάστρου και ανάμεσά τους το λευκό εκκλησάκι της Παναγιάς. Η θέα κάτω στην ακτογραμμή είναι συναρπαστική, καθώς γρήγορα και βραδυπορούντα πλοία πηγαινοέρχονται στα ανοιχτά. Η αναζήτηση άξιζε τον κόπο.
Στην αγκαλιά της θάλασσας
Ένα από τα παραδοσιακά «Παραμύθια της Κύθνου», που κατέγραψε ο Γιώργης Βενετούλιας, μιλά για την κόρη της κυρα-Θάλασσας που δεν μιλούσε, αλλά «όταν έμενε μοναχή της μες στην κάμαρα, χτυπούσε τα ποδάρια της στο πάτωμα κι ακούγανε τον κρότο τα αδέρφια της τα ψάρια. Τότε αμέσως ανεβαίνανε απ’ τη θάλασσα κι ερχούντανε και της κάμανε παρέα». Η κόρη του παραμυθιού μοιάζει να παραπέμπει στην ίδια την Κύθνο, τα Θερμιά - όχι τόσο λόγω των θερμών πηγών, που είναι η επίσημη ετυμολογία του λαϊκού ονόματός της, όσο για τη θερμή ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι αυτόχθονες για τον ξένο και εκπέμπει το σώμα του νησιού. Ένα σώμα περιγεγραμμένο από μια πολυποίκιλη ακτογραμμή. Η πιο γοητευτική συνάντηση της κυρα-Θάλασσας με την κόρη της συμβαίνει σίγουρα στην Κολόνα. Μια γέφυρα αμμουδιάς συνδέει το νησί Άγιος Λουκάς με τη μεγάλη στεριά, δημιουργώντας δύο παραμυθένιες αγκαλιές. Και, βέβαια, τέτοιες αγκαλιές δεν μένουν ποτέ άδειες. Κάθε λογής σκάφη ρίχνουν την άγκυρά τους στα σμαραγδένια νερά και αρχίζουν να «ίπτανται» πάνω από τον πρασινογάλαζο βυθό. Αυτή την εντύπωση σου δίνουν καθώς τα παρατηρείς από ψηλά, από το ξωκκλήσι του Αγίου Λουκά. Δεξιά, το μάτι σταματά σε δυο-τρία λευκά σπιτάκια, άλλα τόσα αρμυρίκια στην αμμουδιά και απέναντι μια ταβέρνα. Και μετά ξανθή άμμος και πάλι ξανθή άμμος... Στην Κολόνα, που δεν βρίσκονται δύο, αλλά τρεις απλωτές αμμουδιές, φτάνει ο κακοτράχαλος χωματόδρομος από την Απόκρουση. O θαλασσινός δρόμος είναι οπωσδήποτε πιο ομαλός, εκτός αν κάποιος επιστρατεύσει τα πόδια του (περίπου μία ώρα πήγαινε-έλα). Στην Απόκρουση φτάνει αυτοκινητόδρομος (3 χλμ.) που ξεκινά από τον κεντρικό δρόμο που έρχεται από τον Μέριχα (6,5 χλμ.) λίγο πριν από τη Χώρα. Αυτή η παραλία φανερώνει αμέσως τα κάλλη της, καθώς κάθε στροφή του δρόμου οδηγεί και σε μια πανοραμική άποψή της. Τα λευκά σπίτια της Χώρας ακολουθούν τη λοφογραμμή. Δεν παύουν όμως να συνθέτουν κι εδώ ένα γοητευτικό λαβύρινθο από σοκάκια και στεγάδια που ανάγονται στο 17ο αιώνα. Υπάρχουν και τεκμήρια γι’ αυτό. Όπως στην εκκλησιά του Αγίου Σάββα το εντοιχισμένο οικόσημο του Α. Γοζαδίνου και η υπέρθυρη επιγραφή με χρονολογία ανέγερσης το 1613. Και το τέμπλο του Σωτήρα, που σκαλίστηκε το 17ο αιώνα. Χάνεσαι μέσα σε αυτά μέχρι να βρεις τη διέξοδο για την Παναγία του Νίκους (1 χλμ.) και να «αναπνεύσεις». Αυτή είναι όντως από τις πιο όμορφες και χαρακτηριστικές μεταβυζαντινές εκκλησιές των νησιών γύρω από τη Δήλο και μια καλή ευκαιρία για έναν ακόμη περίπατο στην Κύθνο.
Στα σοκάκια της Δρυοπίδας και του Μέριχα
Η δεύτερη διαδρομή από το Μέριχα τραβά κατά τα νότια (13 χλμ. με κατεύθυνση προς την Κανάλα και τον Άγιο Δημήτριο) και συναντά στο κέντρο του νησιού τη Δρυοπίδα (5 χλμ.), το όμορφο κεφαλοχώρι, που διατηρεί το ίδιο όνομα εδώ και μερικές χιλιάδες χρόνια. O λαβύρινθος των πλακόστρωτων σοκακιών είναι ακόμη πιο εντυπωσιακός από τη Χώρα και τα στεγάδια ακόμη πιο στενά. Έχεις την αίσθηση ότι κυκλοφορείς μέσα σε έναν κατάλευκο, εκτυφλωτικό καταρράκτη. Η διαφορά όμως εδώ είναι ότι οι σκεπές είναι κατακόκκινες, σκεπασμένες με κεραμίδια και στολισμένες με περίτεχνα ακροκέραμα. Ακόμη και τα κάγκελα στα παλιά σπίτια είναι πήλινα. Αμέσως καταλαβαίνεις ότι βρίσκεσαι σε τόπο όπου ανθεί η αγγειοπλαστική. Είναι και ο ήχος της πήλινης παιδικής σφυρίχτρας που πωλείται στην Πιάτσα και γεμάτη νερό μιμείται το κελάηδημα πουλιού και ακόμα πιο χαρακτηριστικές οι εντοιχισμένες στάμνες στην εκκλησιά του Αγίου Παντελεήμονα. Φαίνεται μόνο το στόμιό τους σαν μια μικρή τρύπα στον τοίχο και λειτουργούν ως φυσικά ηχεία για να ενισχύουν την ακουστική του ναού. Η περιήγηση στη Δρυοπίδα είναι κάτι σαν περίπατος θαυμάτων. Δεν είναι μόνο αυτά που ενδεικτικά αναφέραμε ήδη, αλλά και οι αναπάντεχες στιγμές που μπορεί να απολαύσει κανείς, όπως το λουτρό ενός αλόγου σε ένα στενό σοκάκι... Επιστροφή στο Μέριχα και αναμονή για το καράβι σε κάποιο από τα τραπεζάκια πάνω στην άμμο. Όπως ακριβώς τελειώνει και το παραμύθι της Κύθνου: «Λύθηκε η κατάρα, η κοπέλα μίλησε, αγκάλιασε τον άνδρα της κι απ’ τη χαρά των εκάμανε πανηγύρι στο παλάτι. Καλέσανε και τη μάνα της τη θάλασσα, τον πατέρα της το βοριά, τ’ αδέρφια της τα ψάρια, τσι καβούρους, τσι πεταλίδες, τσι τσαβίδες [σ.σ. αχιβάδες] κι ούλα τα θαλασσινά. Και ζήσαν αυτοί καλά και μεις καλύτερα».
ΠΡOΣΒΑΣΗ
Ακτοπλοϊκώς από Πειραιά (3-3,5 ώρες), τηλ.: 210-42.26.000 και 22-810-32.104 και από Λαύριο (3 ώρες), τηλ. 22920-25.249. Στις παραλίες του νησιού θα φτάσετε με το θαλάσσιο ταξί του κ. Κώστα (τηλ.: 22810-32.104).
|
Υπόλοιπες Κυκλάδες 
Xαθήκαμε στους χωματόδρομους του νησιού και στα γοητευτικά μονοπάτια που περιγράφονται από τις μονοκοντυλιές της περίτεχνης χειροποίητης ξερολιθιάς. Φτάσαμε μέχρι τον κάβο στην άκρη της Κύθνου, αλλά κάστρο δεν είδαμε.
