|
 Μια ακόμη διάκριση για την Ιο και τις δράσεις που εχει αναπτύξει η Δημοτικη Αρχή, επι δημαρχίας Γιώργου Πουσσαίου, για να τονώσει τον πρωτογενη τομέα και την παραγωγή , πιστοποιώντας και διεθνοποιώντας τα παραδοσιακα της προιόντα. Το σκοτύρι, το ξινό, η γραβιέρα και το κεφαλοτύρι που παράγονται με αυστηρά παραδοσιακές προδιαγραφές στο σύγχρονο τυροκομείο της Ιού τηρώντας όλες τις υγειονομικές απαιτήσεις της εθνικής και ευρωπαικής νομοθεσίας.
Το «Βραβείο Επιχειρηματικής Δραστηριότητας 2010» που κέρδισε ο Δήμος για το Τυροκομείο του θα επιδωθει στη δημοτική αρχή σε ειδική τελετή που θα γίνει στη Μαδρίτη στις 31 Μαίου. Οπως τονίζουν οι τοπικοί φορείς είναι μια ακόμη απόδειξη πως εάν η τοπική αυτοδιοίκηση -έστω και η νησιωτικη- τολμήσει και σχεδιάσει σωστά, μπορεί να τονώσει τον πρωτογενή παραγωγικό τομέα, να αναδείξει τα τοπικά παραδοσιακά προϊόντα, διατηρώντας αναλλοίωτα τα χαρακτηριστικά του νησιού και των κατοίκων του.
Τα παραπάνω τυροκομικά συμπληρώνουν την πλούσια κουζίνα στην οποια ξεχωρίζουν οι ρεβυθοκεφτέδες, τα τσιμέτια (είδος ντολμά όπου αντί για κλίμα- τό φύλλο χρησιμοποιείται κολοκυθανθός) και οι λιαστές μαρίδες, οι οποίες ξεραίνονται στον ήλιο και κατόπιν ψήνονται στα κάρβουνα.
 Τα τυριά της Ιού περιλαμβάνονται στα 545 καταγεγραμμένα διαφορετικά, μαλακά ή σκληρά, είδη ελληνικών παραδοσιακών τυριών, που παρασκευάζονται από περίπου 250.000 κτηνοτροφικές οικογένειες, σε ποσοστό άνω του 85% από αιγοπρόβειο γάλα. Οι προϋποθέσεις για να χαρακτηριστούν παραδοσιακά είναι: να παράγονται και να ωριμάζουν εντός αυστηρά προκαθορισμένης γεωγραφικής ζώνης, η πρώτη ύλη τους να παράγεται επίσης εντός της ίδιας ζώνης, να μη χρησιμοποιούνται χημικά πρόσθετα κατά την παραγωγή τους και να παρασκευάζονται με παραδοσιακές τεχνικές, σε φυσικές συνθήκες.
Με το Δημοτικό Τυροκομείο το οποιο λειτουργεί από το 2007, συνεργάζονται 40 οικογένειες κτηνοτρόφων που το προμηθεύουν με γάλα. Σε αυτό εργάζονται οι Νιώτες τυροκόμοι, Παναγιώτης Βαλμάς, Κωνσταντίνος Κώνστας, Νικόλαος Φιλέρης και Αντώνης Κοντονικολής, παλιά τυροκόμος και νυν υπεύθυνος διοικητικών του Τυροκομειου. Να σημειωθεί ότι το 2008 το νιώτικο σκοτύρι, απέσπασε το Χρυσό Βραβείο στο «1ο Φεστιβάλ Ελληνικού Τυριού-Άρώμα και Γεύση Ελλάδας», στη Θεσσαλονίκη. Το μυστικό του σύμφωνα με τους τυροκομους είναι η μυζήθρα και κεφαλοτύρι που αναμειγνύονται σε συγκεκριμένη αναλογία. Για δέκα ημερες ωριμάζει και στη συνέχεια ζυμώνεται σε κλειστά ξύλινα βαρέλια. Σ΄ έναν μήνα το ζυμώνεται ξανά με βραστό γιδίσιο γάλα, εμπλουτίζεται με μπαχαρικά και ντόπια βότανα. Μετα μπαίνει σε τσουβάλια, για τριήμερη ωρίμανση και στράγγισμα, Κατόπιν συσκευάζεται και είναι έτοιμο για το τραπέζι.
Τα παραδοσιακά τυριά Ιού
.............................
Ξινό
.......
Αλοιφώδες άσπρο τυρί με ελαφριά υπόξινη γεύση που συντροφεύει ευχάριστα την τομάτα και την κάπαρη στη σαλάτα και τον ντάκο. Παράγεται από αιγοπρόβειο και αγελαδινό γάλα που προέρχεται από ζώα που εκτρέφονται στο νησί της Ιού. Τιμή: 6.50 ευρω το κιλό
Σκοτύρι
............
Αλοιφώδους υφής με πικάντικη γεύση και άρωμα από θρούμπι, που παράγεται στους ορεινούς όγκους του νησιού και προστίθεται σε μικρή ποσότητα στο προιόν. Ανήκει στην κατηγορία των ανακατασκευασμένων τυριών δεδομένου ότι προέρχεται από μίγμα μυζήθρας και κεφαλοτυριού Ιού. Τιμή: 12.50 ευρω το κιλό
Γραβιέρα
..........
Σκληρό τυρί κυρίως από αγελαδινό γάλα που προέρχεται από ζώα που εκτρέφονται στο νησί της Ιού. Ταιριάζει θαυμάσια σε όλες τις συνταγές της αιγαιοπελαγίτικης κουζίνας. Τιμή : 10.50 ευρω το κιλό
Κεφαλοτύρι
................
Σκληρό τυρί από αιγοπρόβειο και αγελαδινό γάλα που προέρχεται από ζώα που εκτρέφονται στο νησί της Ιού. Παράγεται με χιλιόχρονη συνταγή όπως εξελίχθηκε με το πέρασμα του χρόνου και την εφευρετικότητα των κατοίκων του νησιού. Τιμή : 11.00 ευρω το κιλό
Tα καλούδια της νιώτικης κουζίνας
.............................................
Η νιώτικη κουζίνα περιείχε μια ποικιλία φαγητών και γλυκών, φτιαγμένων από τοπικά προϊόντα (σιτάρι, κριθάρι, όσπρια, λαχανικά και γαλακτοκομικά είδη):
* Τα τσιμέτια, άνθη κολοκυθιάς με γέμιση ρυζιού,
* Το μάτσι, χειροποίητες χυλοπίτες,
* Το μερμιτζέλι, χειροποίητο κριθαράκι,
* Η σούγλη, μικρές τηγανίτες από αλεύρι, νερό και λάδι,
* Το αράντο με τσιαρίδε, είδος σούγλης, και
* Η μαζάλη, κρέμα για παιδιά και ηλικιωμένους,
ήταν ορισμένα από αυτά.
Από το τραπέζι μεγάλων γιορτών της χριστιανοσύνης, των πανηγυριών, του αρραβώνα και του γάμου δεν έλειπε η σούπα από κρέας, σερβιρισμένη με ζυμαρικά, ρεβίθια ή πατάτες.
Επιπλέον, οι τζάρες τα πήλινα δηλαδή δοχεία με το λάδι, τα κιούπια με το παστωμένο κρέας ή τα σύκα, η σαλαμούρα με το τυρί ή τις ελιές ήταν μεταξύ άλλων τα στοιχειώδη αγαθά που δεν έλειπαν σχεδόν από κανένα σπίτι.
Υπήρχε επίσης ποικιλία τοπικών γλυκισμάτων. Στο τραπέζι του γάμου ως επιδόρπιο προσφερόταν η σάρπη, πηχτό γάλα.
Το παραδοσιακό γλύκισμα, συνδυασμένο με μεγάλες γιορτές της χριστιανοσύνης αλλά και τον κύκλο ζωής (αρραβώνας, γάμος, βαφτίσια), ήταν τα παστέλια.
Τα καλασούνια ή καλτσούνια ήταν μυζηθρόπιτες φτιαγμένες από φύλλο, μυζήθρα, μέλι και κανέλα.
Η μοσέντα ή καρπουζόπιτα παρασκευαζόταν από χυμό καρπουζιού, αλεύρι, ζάχαρη, σουσάμι, μέλι και κανέλα. Το γλυκό καρπούζι, από μικρά κομμάτια φλοιού καρπουζιού με μέλι, κανέλα και γαρίφαλλα.
Ο ονομαζόμενος πελτές δεν ήταν άλλος από χυμό κυδωνιού.
Η κολοκυθόπιτα: μικρά κομμάτια κολοκύθας με φύλλο, ζάχαρη και μέλι.
Άλλα γλυκά ήταν τα μελιτίνια, τα αβγοκαλάμαρα, φτιαγμένα από απλή ζύμη.
Τα ξηροτή(γ)ανα, που διέφεραν από τα αβγοκαλάμαρα, έχοντας ως επιπλέον συστατικό τους το γάλα και τα αβγά, τα τορτολέτια και τα φοινίκια.
Μετά την τέλεση του μυστηρίου (γάμου), με μουσική συνοδεία αναχωρούσε το ζευγάρι για το σπίτι της νύφης, όπου θα περίμενε η μητέρα της, προσφέροντας τους από μια κουταλιά μέλι, για «να έχουν γλυκιά, μελένια ζωή». Στο σπίτι κερνούσαν τον κόσμο παστέλια, αβγοκαλάμαρα, ξεροτη(γ)ανα, μελιτίνια, καλ(α)σούνια και τσικουδιά.
Το κυρίως φαγητό του γάμου ήταν σούπα με βραστό κρέας, συνοδευόμενη από πατάτες, ζυμαρικά ή ρεβίθια. Ως ποτό του γάμου επιλεγόταν το κρασί ή η τσικουδιά. Στο τέλος, προσφερόταν ως επιδόρπιο η σάρπη, κρέμα από γάλα στο οποίο προσέθεταν μαγιά για να πήξει.
Το φαγητό και το γλύκισμα φτιάχνονταν σε μεγάλα καζάνια, και τα έξοδα του γάμου τα μοιράζονταν συνήθως εξίσου οι δύο οικογένειες.
Βιβλιογραφία
Φραγκούλη Δ., «Νιώτικη Κοινωνία, Εικόνες του χθες και του σήμερα», εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2002.
|
Υπόλοιπες Κυκλάδες 
