|
Η ιστορία της Νάξου είναι γεμάτη από θρύλους, ιστορικά γεγονότα, πειρατικές επιδρομές και έντονη δημιουργικότητα.
Είναι ένα από τα λίγα νησιά της Ελλάδας που κατοικείται συνεχώς από τα προϊστορικά χρόνια ως τις μέρες μας. Υπάρχουν ίχνη κατοίκησης από το τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ., ενώ τα αρχαιολογικά ευρήματα φανερώνουν την πλούσια ιστορία του νησιού. Η Νάξος ήταν από τα πρώτα νησιά που επεξεργάστηκαν το μάρμαρο. Μάλιστα στην Αρχαϊκή περίοδο, Ναξιώτες γλύπτες κατασκεύασαν τους Λέοντες της Δήλου και τους Κούρους. Χαρακτηριστικό είναι ότι ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του ιερού νησιού των Κυκλάδων, «Ο Οίκος των Ναξίων» είναι δημιούργημα γλυπτών της Νάξου και αφιέρωμα του νησιού. Η Νάξος έχει συνδεθεί, σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, με την ιστορία της Αριάδνης, της κόρης του βασιλιά Μίνωα της Κρήτης. Ο μύθος αναφέρει πως ο Θησέας την εγκατέλειψε στο λιμάνι της Νάξου. Εκεί, την είδε ο Διόνυσος, την ερωτεύτηκε και την κράτησε για γυναίκα του. Βέβαια υπάρχει και μια άλλη εκδοχή, σύμφωνα με την οποία, η Αριάδνη, μετά την εγκατάλειψή της από τον Θησέα έπεσε στη θάλασσα, από το νησάκι Παλάτια, όπου δεσπόζει σήμερα η Πορτάρα και πνίγηκε. Οι πρώτοι κάτοικοι της Νάξου πιστεύεται ότι ήταν Θράκες, οι οποίοι έφεραν στο νησί και την λατρεία του Διονύσου. Τότε το νησί ονομαζόταν Δία ή Διονυσίας ή Στρογγυλή. Αργότερα εγκαταστάθηκαν στο νησί και οι Κάρες με αρχηγό τους τον Νάξο, από τον οποίο πήρε και το σημερινό όνομά του. Η Νάξος υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Κυκλαδίτικου πολιτισμού. Τον 7ο και τον 6ο αιώνα π.Χ. το νησί γνώρισε μεγάλη ακμή, καθώς τότε είχε εξελιχθεί σε ναυτική δύναμη, είχε αναπτύξει το εμπόριο και είχε αποκτήσει πλούτο. Την περίοδο αυτή, η Νάξος ήταν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα γλυπτικής του Ελλαδικού χώρου, γεγονός που αποδεικνύεται από τα αξιόλογα αρχαιολογικά ευρήματα. Την περίοδο των Περσικών πολέμων η Νάξος, ως μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας, υπέστη πολλές καταστροφές. Μετά το πέρας των πολέμων, το νησί πέρασε στα χέρια των Μακεδόνων, των Πτολεμαίων και έπειτα στην κυριαρχία των Ρωμαίων. Κατά τη Βυζαντινή εποχή έζησε επανειλημμένες ερημώσεις και καταστροφές από τους πειρατές, ιδιαίτερα τους Σαρακηνούς. Το 1207 ο ενετός Μάρκος Σανούδος καταλαμβάνει το νησί. Μια νέα εποχή αρχίζει για τη Νάξο, καθώς μετατρέπεται σε πανίσχυρο Δουκάτο, στο οποίο εντάχθηκαν όλα τα νησιά των Κυκλάδων. Τότε χτίστηκε και το επιβλητικό κάστρο που δεσπόζει στο κέντρο του νησιού και πολλοί από τους πύργους του. Αργότερα, λεηλατήθηκε από τον Μπαρμπαρόσα και το 1566 πουλήθηκε στον Ιωσήφ Νάζι, μετά το θάνατο του οποίου καταλήφθηκε από τους Τούρκους. Στην επανάσταση του 1821 οι Ναξιώτες πήραν ενεργό μέρος στο σύνολό τους και απελευθερώθηκαν μαζί με τους άλλους Κυκλαδίτες. Σήμα κατατεθέν του νησιού είναι η Πορτάρα, η είσοδος του ατέλειωτου αρχαϊκού ναού του Απόλλωνα, που ξεκίνησε να χτίζει στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ. ο τύραννος της Νάξου, Λύγδαμης, πάνω στο νησάκι Παλάτια. Ο ναός δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Έμεινε, όμως, η τεράστια πόρτα του ως ορατό δείγμα της μακράς ιστορίας του νησιού.
|