Οι θαυμαστές της έρχονται απ' όλα τα μήκη του κόσμου για να χειροκροτήσουν το διάσημο ηλιοβασίλεμά της και εκείνη πληρώνει την επιτυχία της. Όμως, η Σαντορίνη έχει μάθει στα δύσκολα και δεν παραδίδεται άνευ μάχης...

Όταν, πριν από λίγα χρόνια, έκανα την εκπομπή για τη Σαντορίνη, αναρωτιόμουν αν το νησί έχει χάσει την ψυχή του ή αν υπάρχει ένα κρυφό πρόσωπο πίσω από το διάσημο ηλιοβασίλεμα.

Σήμερα, βρίσκω αυτό το ερώτημα άτοπο. Τι νόημα έχει να πας, νοσταλγός, στη Σαντορίνη; Τα πράγματα άλλαξαν. Οι βαθιές γοητευτικές ρυτίδες του νησιού αρμολογούνται, οι διαβρωμένες όψεις του σοβατίζονται, οι ξεθωριασμένες του επιφάνειες βάφονται με πλαστικό αντοχής, η γη του ανοικοδομείται.

Από την άλλη, οι επισκέπτες συρρέουν, τα σοκάκια ξεχειλίζουν από θαυμαστές, οι πολυτελείς μονάδες με θέα την καλντέρα γίνονται εξώφυλλα διεθνώς, ο αμπελώνας αναδιοργανώνεται, οι τράπεζες πολλαπλασιάζονται, οι νεότεροι δεν αναγκάζονται να μετοικήσουν και δείχνουν ευχαριστημένοι. Η σύγχρονη έγχρωμη, Σαντορίνη άνοιξε και μας περιμένει! Το τι θα επιλέξουμε εμείς να δούμε… E, αυτό είναι στο χέρι μας.

Έφθασα μια λαμπρή καλοκαιρινή μέρα και ο πιλότος μάς έκανε τη χάρη να πετάξει πάνω από τον θαυμαστό αυτό, δραματικό (με την αγγλοσαξονική έννοια) τόπο που γέννησε ηφαίστεια και εκρήξεις. Η Μινωική, γύρω στο 1600 π.X., κατακρήμνισε μέρος του νησιού, δημιουργώντας τη χοάνη της σημερινής καλντέρας, και σκέπασε τον σπουδαίο πολιτισμό της αρχαίας Στρογγύλης που ίσως να 'ταν και η χαμένη Ατλαντίδα…

Όλες οι παραπάνω γνώσεις μου καθόλου δεν φιλοτίμησαν τον νεαρό ταξιτζή μου που ζήτησε 20 ευρώ για να με πάει στην Οία. Φιλική τιμή, ελληνική, θα μπορούσε να είχε ζητήσει πολύ παραπάνω… Έπρεπε να είμαι και ευχαριστημένη. Αποφάσισα να είμαι όταν αντίκρισα την καλντέρα.

Στη ζωή μας, μερικές εικόνες, μερικές αισθητικές συγκινήσεις απλά σου χαρίζονται. Χωρίς να ζητούν αντάλλαγμα. Αυτή την αισθητική χαρά σου δίνει η Οία, αυτό το γλυπτό σκηνικό, αποτέλεσμα άγριων φυσικών συμπτώσεων, δύσκολων εποχών, ανθρώπινης έμπνευσης και τύχης. Γιατί, όσο κι αν δεν πιστεύω στη τύχη, η Οία μαζί με κάποιους άλλους οικισμούς της χώρας τη χρειάστηκαν για να διασωθούν τη δεκαετία του 1970 από την πανανθρώπινη ανάγκη της ανανέωσης και της αλλαγής.

Αν θέλει κανείς να εκτιμήσει την ομορφιά της Οίας πρέπει να αποφύγει τη πολυκοσμία. Αυτό σημαίνει είτε να αποφύγει το καλοκαίρι, είτε -ευκολότερο- να ξυπνήσει νωρίς και να την περπατήσει. Μέσα στα στενά, η ιστορία ξετυλίγεται και σε κάνει να εκτιμήσεις ακόμη περισσότερο την καρτ-ποσταλική ομορφιά του οικισμού. Η περιοχή του Περίβολα όπου σήμερα θωρούμε ένα μεγάλο, πολυτελές ξενοδοχείο, δεν ήταν το παλιό καιρό παρά φτωχογειτονιές, αγροτόσπιτα, πατητήρια και ρακιδιά.

Στα υπόσκαφα σπίτια της καλντέρας, τα σκαμμένα μέσα στην άσπα, τη λευκή θηραϊκή γη έμεναν τα πληρώματα των πλούσιων καπεταναίων που χάρις σε μιαν αρχέγονη σοφία

κατάφεραν να δημιουργήσουν συμπλέγματα μεγάλης αρχιτεκτονικής ισορροπίας, πλαστικότητας και ομορφιάς, παραδείγματα παραδοσιακής βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής. Κύριο μέλημα των μαστόρων, η εξοικονόμηση του πολύτιμου βρόχινου νερού που οδηγούσαν στις στέρνες από τους θόλους, τις ταράτσες και τους δρόμους.

Η ραχοκοκαλιά του οικισμού, ο κεντρικός μαρμαροστρωμένος δρόμος, που σήμερα είναι γεμάτος τουριστικά μαγαζιά, τράπεζες και πρακτορεία, τον χώριζε στα δύο και αποτελούσε και ένα ταξικό διαχωριστικό: από την πλευρά των γκρεμνών βρίσκονταν τα φτωχικά σπίτια των πληρωμάτων και από την άλλη, από την ομαλή, έστεκαν τα επιβλητικά σπίτια των καπεταναίων που, επηρεασμένοι απ' όσα είχαν δει στα ταξίδια τους, προσπαθούσαν να ισορροπήσουν μεταξύ νεοκλασικισμού της εποχής και λαϊκής αρχιτεκτονικής.

Στα τέλη του 18ου αιώνα, η Σαντορίνη αρχίζει να αναπτύσσει την εμπορική της ναυτιλία. Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Eπανάστασης του '21, τα πλοία του νησιού θα μετατραπούν σε πολεμικά και θα προσαρτηθούν στη δύναμη της Ύδρας, των Σπετσών και των Ψαρών. Στα μέσα του 19ου, η Σαντορίνη αρχίζει να πουλάει κρασί στη Ρωσία και να αγοράζει δημητριακά, να εξάγει θηραϊκή γη στην Αυστρία και να εισάγει από τις ευρωπαϊκές αγορές υφάσματα, βαμβάκι, έπιπλα.

Το εμπόριο θα χαρίσει στον τόπο ευημερία και η Οία θα γνωρίσει την μεγαλύτερη ακμή της γύρω στο 1880. Έχει τότε 2.500 κατοίκους και 130 ιστιοφόρα που κάνουν το διαμετακομιστικό εμπόριο μεταξύ Οδησσού και Αλεξάνδρειας. Έχει 13 εκκλησίες, τράπεζες και τελωνείο. Σχεδόν όλοι οι άντρες είναι τότε ναυτικοί. Λείπουν 9 μήνες το χρόνο.

Όταν στις αρχές του 20ού αιώνα εμφανίζεται ο ατμός και δημιουργούνται νέα ναυτικά κέντρα, οι Σαντορινιοί δυσκολεύονται. Για να μείνουν ανταγωνιστικοί, αναγκάζονται να εγκατασταθούν στον Πειραιά και αυτή η εσωτερική μετανάστευση έχει σαν αποτέλεσμα την ερήμωση του τόπου. Οι σεισμοί του 1928 και του 1956 δίνουν το οριστικό χτύπημα• τα σπίτια κλειδώνονται το ένα μετά το άλλο, για να ξανανοίξουν πολλά χρόνια αργότερα υπό άλλη «διεύθυνση» και συχνά για άλλη χρήση.

Σήμερα, η φτωχή Οία των πληρωμάτων παίρνει το αίμα της πίσω: οι γειτονιές που «βλέπουν καλντέρα» έχουν τη μεγαλύτερη αξία γης στην Ελλάδα, μετά την Ηρώδου Αττικού, με 3.450 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο! Η μεγάλες αξίες, βέβαια, δημιουργούν μεγάλα συμφέροντα και κατ' επέκταση μεγάλες έριδες.

Ο παλιός άγραφος νόμος οριζόντιας ιδιοκτησίας, που όμοιός του δεν υπήρχε πουθενά στον κόσμο τείνει να ξεχαστεί, οι μηνύσεις και τα δικαστήρια δίνουν και παίρνουν! Η εποχή της αθωότητας έχει περάσει προ πολλού και κάθε πρωί γύρω στις 10, ο οικισμός «ανοίγει» -στην κυριολεξία- για να δεχθεί τους περίπου πέντε χιλιάδες τουρίστες που καταφθάνουν με τα μεγάλα κρουαζιερόπλοια.

Το να παρατηρείς όλον αυτόν τον πολύχρωμο κόσμο που έρχεται από τις τέσσερις άκρες του ορίζοντα και να μένει εμβρόντητος μπροστά στη μοναδικότητα του τόπου σου είναι χωρίς αμφιβολία κολακευτικό. Για λίγο όμως. Σύντομα θες να συνεχίσεις το διάλογο με τη δική σου Σαντορίνη. Έτσι, πετάγεσαι στη Φοινικιά.

Όπως και στον Περίβολα, έτσι και στη Φοινικιά, οι κάτοικοι ήταν αγρότες που καλλιεργούσαν τα χωράφια των πλούσιων ναυτικών. Πρέπει να φανταστούμε ένα καθεστώς φεουδαρχικού τύπου.

Οι πλούσιες οικογένειες είχαν τις μεγάλες τους κάναβες στη Φοινικιά και είχαν και τον άνθρωπό τους, τον Επιστάτη τους δηλαδή, που φρόντιζε για την περιουσία τους και για την πληρωμή των αγροτών με ένα μερίδιο της παραγωγής. Ο κάμπος παρήγαγε κρασί, ντοματάκια, φάβα και κάποια κηπευτικά μια και κάθε καπετανόσπιτο όφειλε να έχει επάρκεια σ' αυτά τα προϊόντα.

Τα καλοκαίρια, οι αστοί της Οίας πήγαιναν εξοχή στα κτήματά τους, και επέβλεπαν τον τρύγο. Υπήρχε ένας σαφής διαχωρισμός τάξεων και οι Φοινικιώτες δεν επισκέπτονταν την Οία παρά καλοντυμένοι, δεν έμπαιναν στα καπετανόσπιτα παρά μόνο από την βοηθητική πόρτα και αυτό, με πολύ σεβασμό…

Όλα αυτά άλλαξαν όταν εγκαταλείφθηκε η Οία. Οι Φοινικιώτες δεν είχαν περιουσίες αλλού, παρέμειναν στο νησί και σιγά σιγά, χάρη στον τουρισμό, άρχισαν να αποκτούν οικονομική άνεση. Μάλιστα κάποιοι αγόρασαν και σπίτια στην Οία! Τον τελευταίο καιρό η Φοινικιά ζει μια δεύτερη νεότητα. Πολλά σπίτια αναστηλώνονται, άνοιξαν και κάποιοι ξενώνες που μας υπενθυμίζουν ότι οι επισκέπτες σήμερα εκτιμούν τις πιο εναλλακτικές λύσεις και η βόλτα στο χωριό με τις δροσερές κάναβες σε αποζημιώνει με το παραπάνω.

Προσωπικά, σ' ένα τόσο τουριστικό μέρος όπως η Σαντορίνη, μόνο αυτές οι βόλτες στις καρδιές κάποιων οικισμών με ευχαριστούν: Ο Πύργος διαθέτει την καλύτερα σωζόμενη μεσαιωνική ατμόσφαιρα του νησιού. Επισκέπτες έχει βέβαια πολλούς που φωτογραφίζονται με την «παραδοσιακή» πανίδα, το γαϊδούρι, δίπλα στο υπεροπτικό «members' only» ξενοδοχείο του χωριού. «Τι να κάνουμε άλλο;», μου λέει το αφεντικό του. «Να 'ναι καλά ο τουρισμός μέχρι να 'ρθει ο Μιχάλης να μας πάρει!»

Στο Μεγαλοχώρι που οργανώθηκε στην κοίτη ενός χειμάρρου και φημίζεται για τους αμπελώνες του, το παντοπωλείο του κυρίου Δαμασκηνού παραμένει προκλητικά πράσινο… στο Εμπορείο, η καρδιά του καστελιού που περικλείει τη Παλιά Παναγιά έχει τις πλαστικότερες φόρμες που μπορεί κανείς να φανταστεί…

Η Σαντορίνη είναι μία και μοναδική. Η ομορφιά της ώρες ώρες σε λιγώνει. Έχει ωραίες, έντονες θάλασσες και εξαιρετικούς αρχαιολογικούς χώρους (είναι βέβαια απορίας άξιον γιατί τώρα που το Ακρωτήρι είναι κλειστό η Αρχαία Θήρα σταματά να δέχεται επισκέψεις στις 14.30).

Διαθέτει συναρπαστικούς γεωλογικούς σχηματισμούς, τη νεότερη γη της Μεσογείου, και ένα χώμα ευλογημένο, που παράγει τα νοστιμότερα προϊόντα. Σήμερα, διασκεδάζει τον επισκέπτη της με λαμπρές υποδομές και εστιατόρια για όλα τα γούστα, χτίζεται απ' άκρη σε άκρη για να ευχαριστήσει κι άλλους εραστές… όμως είναι εκεί, στις μισογκρεμισμένες παλιές γειτονιές, στις ερειπωμένες κάναβες, στους μεσαιωνικούς ιστούς των χωριών της που ισορροπεί.

Κι αν βροντοφωνάζει και διαφημίζει το παρελθόν της, πρακτικά, δεν το υπερασπίζεται καθόλου… Yπομένει την επιτυχία της, εκτός κι αν ενδόμυχα ελπίζει και καλεί τις δυνάμεις που την γέννησαν…

ο αμπελώνας της Σαντορίνης

Είναι ένας από τους αρχαιότερους αμπελώνες του κόσμου, ένα ορατό νήμα που ενώνει τους αιώνες επιβεβαιώνοντας του ιστορικούς κύκλους της παραγωγής. H γη της Σαντορίνης παράγει λευκά ξηρά κρασιά που έχουν το χάρισμα να διασχίζουν το χρόνο και να βελτιώνονται. Και γλυκά, γεμάτα ήλιο κρασιά, όπως το θέλει η παράδοση που μας έρχεται κατ' ευθείαν από εκείνους τους μακρινούς προγόνους της Αρχαίας Ελλάδας που φημίζονταν για την οινοπαραγωγή τους.

Στα βάθη της Iστορίας χάνεται και η συνήθεια να κλαδεύονται με έναν εντελώς πρωτότυπο τρόπο οι αμπελιές, σε σχήμα κουλούρας, κοφινιού που ακουμπάει στο έδαφος. Προστατεύεται έτσι από τους «σημάντορες ανέμους» που ιερουργούν αδιάκοπα εδώ και από τον αδυσώπητο κυκλαδίτικο ήλιο. Αν θελήσει κάποιος να ανακαλύψει το μυστικό του αμπελώνα της Σαντορίνης πρέπει να σκύψει με προσοχή στο οικοσύστημα, στο terroir.

Να συνυπολογίσει το έδαφος, το κλίμα, τη θάλασσα και κυρίως το ηφαίστειο που με την καυτή του ανάσα έχει σημαδέψει το μοναδικό αυτό νησί. Ασύρτικο Αθήρι, Αηδάνι οι φημισμένες λευκές ποικιλίες του νησιού κι από κοντά η ερυθρές Μαντηλαριά και το Μαυροτράγανο που επιφυλάσσουν πολλές εκπλήξεις στο μέλλον.

Αναμφισβήτητα ανάμεσά τους κυριαρχεί το Ασύρτικο, ποικιλία που εδώ, υπό αντίξοες συνθήκες έχει αναπτύξει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα και δίνει κρασιά με μεγάλη σταθερότητα, οξύτητα και δύναμη, κρασιά με μεγάλη φινέτσα και αρώματα ορυκτών και τσακμακόπετρας, αρώματα ευδιάκριτα και αναγνωρίσιμα ανάμεσα στα υπόλοιπα κρασιά. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μεγάλων διεθνών οινολόγων, το Ασύρτικο της Σαντορίνης είναι μία από τις μεγαλύτερες, ίσως η μεγαλύτερη ελληνική ποικιλία.

Παρ' όλα αυτά, όμως, ο μοναδικός αμπελώνας της Σαντορίνης συρρικνώνεται χρόνο με το χρόνο γιατί εδώ παρατηρείται το οξύμωρο, το μεγαλύτερο προτέρημά του να είναι παράλληλα και το μεγάλο του πρόβλημα. Η ηλικία του.

Τα γέρικα κλήματα που παράγουν μεν υψηλή ποιότητα αλλά ελάχιστη ποσότητα, αποθαρρύνοντας έτσι την ενασχόληση με την αμπελοκαλλιέργεια, που υποκλίνεται μπροστά στα πλάνα θέλγητρα του τουρισμού. Αν δεν γίνει μια δραματικά δραστική στροφή, ίσως σε λίγα χρόνια ο υπέροχος αυτός αμπελώνας να βρίσκεται μπροστά σε πολύ σοβαρό κίνδυνο εξαφάνισης. Μερόπη Παπαδοπούλου

memo

METAKINHΣH

Στη Σαντορίνη μπορείτε να πάτε με αεροπλάνο, με συμβατικό πλοίο ή με ταχύπλοο. Το ταξίδι με συμβατικό πλοίο διαρκεί περίπου 9 ώρες, ενώ τα εισιτήρια μετ' επιστροφής ξεκινούν από 60 €. Τέλος, το ταξίδι με ταχύπλοο διαρκεί περίπου 4 ώρες και τα εισιτήρια μετ' επιστροφής ξεκινούν από 100 €. Αεροπορικώς, το ταξίδι διαρκεί περίπου 40 λεπτά, ενώ οι τιμές των εισιτηρίων ξεκινούν από 164 € (μετ' επιστροφής, με φόρους).

Διαμονή

Εξαιρετικός απ' όλες τις απόψεις ο Περίβολας, ένας από τους πρώτους και πιο διάσημους ξενώνες της Οίας που ανακαινίζεται ασταμάτητα! Υπόσκαφα ευρύχωρα δωμάτια διακοσμημένα μινιμαλιστικά, ευγενέστατο προσωπικό, υψηλότατη αισθητική. (www.perivolas.gr, τηλ.: 22860-71.308, από 368 €.

Με την ίδια θέα, αλλά άλλης κατηγορίας και πιο προσιτό, το Rimida Villas (www.rimida.gr , τηλ.: 22860- 71.192, 71.838, από 120).

Φαγητό

Βούρβουλος: Κυρά Ρόζα. Με πήγαν φίλοι Σαντορινιοί και μου θύμισαν τι σημαίνει καλή ελληνική ταβέρνα. Μαγειρευτά κυρίως αλλά και σχάρα.

Αμμούδι: Κυρά Κατίνα. Η γνωστή ψαροταβέρνα του επινείου της Οίας που διατηρεί την ποιότητα, τη συνέπεια και το κέφι της.

Φηρά: Σελήνη. Σε μιαν αυλή που όλοι θα επιθυμούσαμε για δική μας, μια πολύ ιδιαίτερη και δημιουργική κουζίνα βασισμένη σε τοπικά κυκλαδικά προϊόντα.

Οία: 1800. Ο χώρος είναι ένα παλιό ανακαινισμένο καπετανόσπιτο που μετατράπηκε σε ένα από τα καλύτερα εστιατόρια του νησιού.

Αγορά

Πολλά τα μαγαζιά, για όλα τα γούστα. Ενδιαφέροντα βρήκα τα πατούμενα από καραβόσκοινο που φτιάχνει πάνω στον κεντρικό δρόμο της Οίας ο Μανόλης Καράς.

ΕΠΙΣΚΕΦΘΕΙΤΕ

Tο Ναυτικό Μουσείο στην Οία, το Λαογραφικό Μουσείο Εμμανουήλ Λιγνού στο Κοντοχώρι (22860-22792, 10.00 - 14.00 και 18.00 - 20.00 καθημερινά), τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Θήρας (που κλείνει στις 14.30).

Ευχαριστίες στον Κωστή Ψύχα και τον Περίβολά του και ευχές για τα νέα σχέδιά του. Επίσης, στον Δήμο Οίας για τη φιλοξενία και στο Rent a car Αφοί Bαζαίου (τηλ.: 22860-71.200) για το αυτοκίνητο που μας επέτρεψε να μετακινηθούμε στο νησί.

KEIMENO: MAΓIA TΣOKΛH
ΦΩTOΓPAΦIEΣ: NIKOΣ ΠHΛOΣ

• Προσθήκη νέου
• Αναζήτηση

Σχολια (0)

Γραψτε σχολιο

Your Contact Details:

Όνομα:

Email: do not notifynotify

Σχολια:

Τίτλος:

UBBCode:         -χρώμα-άκουαμαύρομπλέφούξιαγκρίπράσινολεμονίκαφέnavy μπλεσκούρο πράσινομωβκόκκινοασημίtealάσπροκίτρινο -μέγεθος-πολύ μικρόμικρόμεσαίομεγάλοτεράστιο

Message:

Security

Please input the anti-spam code that you can read in the image.

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta2