|
 «Σε μια εκπληκτική στιγμή ζωντάνιας κι ευτυχίας στο μικρό νησί του Αιγαίου, τη Θήρα, μια βιβλική έκρηξη του ηφαιστείου της, στα 1.500 π.Χ, άλλαξε το πεπρωμένο του νησιού.
Ολόκληρα ογδόντα τρία τετραγωνικά χιλιόμετρα, το μισό δηλαδή της Σαντορίνης χάθηκε στην άβυσσο της θάλασσας σχηματίζοντας τη μεγαλύτερη Καλντέρα της γης, ενώ η υπόλοιπη σκεπάστηκε από κίσηρι και ηφαιστειακή τέφρα, που πολλές φορές φτάνει το ύψος των 50-60 μέτρων (τσουνάμι) που σχηματίστηκαν από τις δυνατές δονήσεις, πέρασαν με τρομακτική ταχύτητα το Αιγαίο και κατέστρεψαν τα μινωικά ανάκτορα της Κρήτης, αλλάζοντας έτσι την πορεία της ιστορίας.
Στο νησί αυτό, χτυπημένο τόσο άσχημα από τις καταστροφικές δυνάμεις της φύσης και συγκεκριμένα στη νότια άκρη του, κοντά στο χωριό Ακρωτήρι, η αρχαιολογική σκαπάνη, αργά αλλάμεθοδικά από το 1967 τραβά το σάβανο της ηφαιστειακής τέφρας που για αιώνες σκέπαζε το νησί και μας αποκαλύπτει ύστερα από 3.500 χρόνια τα μυστικά μιας ολόκληρης πόλης.
Μια προϊστορική Πομπηία, πολύ πιο σημαντική καθώς προέρχεται από την εποχή της ακμής του Μινωικού Πολιτισμού, ξεπηδά από το χώμα. Μια πόλη με τους δρόμους της, τις πλατείες της, τα μαγαζιά, τα εργαστήρια και τα σπίτια της που φτάνουν τα δύο και τρία πατώματα.
Εκπληκτικά αρχαιολογικά ευρήματα εκλεκτής τέχνης έρχονται στην επιφάνεια κάθε χρόνο, που μας φανερώνουν την υψηλή στάθμη του πολιτισμού του νησιού. Η ποικιλία της κεραμικής, ντόπιας και εισαγμένης είναι μεγάλη. Αγγεία κάθε σχήματος και μεγέθους δείχνουν την ευημερία του νησιού και την ακμή του εμπορίου. Αλλά τα πιο θαυμαστά δείγματα τέχνης της εποχής μας δίνουν οι τοιχογραφίες. Η ανασκαφή των προηγούμενων χρόνων απέδωσε τις εκπληκτικές τοιχογραφίες της Άνοιξης, των αντιλοπών, των πυγμάχων, των πιθήκων, του ψαρά, των θαλάσσιων κρίνων και των Μινωικών Κυριών.
Από τα ιδιαίτερα δωμάτια των σπιτιών που ήταν παρεκκλήσιακαι προορίζονταν για θρησκευτικές τελετές, ήρθαν στο φως φανταστικές τοιχογραφίες που όμοιές τους δε γνώρισε ο κόσμος. Εκλεπτυσμένες μορφές μάς αποκαλύπτουν τα ήθη και τα έθιμα στο νησί, τον τρόπο ζωής και ντυσίματα, ενώ τοπία με υπέροχα χρώματα μας φέρνουν στη Θήρα στην εποχή πριν απ’ την έκρηξη, όπου άνθιζε ο πολιτισμός της χαράς της ζωής.
Από το δωμάτιο το λεγόμενο των γυναικών προέρχονται οι τοιχογραφίες με τα πελώρια διακοσμητικά «παγκράτια», τα θαλασσινά κρίνα δηλαδή, που ακόμα και σήμερα ανθίζουν στις ελληνικές αμμουδιές. Είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζονται σε τοιχογραφίες και τον θρησκευτικό τους προορισμό μας αποδείχνει μια λάρνακα από την Κρήτη, όπου το παγκράτιο στέκει σε συνδυασμό με διπλό πέλεκυ και κέρατα καθιέρωσης.
Σε αυτό το εξωτικό περιβάλλον με τα υπερφυσικά θαλασσινά κρίνα, τρεις γυναίκες εξαιρετικής τέχνης και με φανερά τα αριστοκρατικά τους χαρακτηριστικά ασχολούνται με μια θρησκευτική τελετή. Φορούν τις μακριές μινωικές φούστες και τη κοντή ζακέτα που αφήνει ασκέπαστο το πλούσιο στήθος. Στο ίδιο δωμάτιο βρέθηκε και το ωραιότατο αγγείο με τη διακόσμηση των πουλιών.
Στη λεγόμενη δυτική οικία, που διατηρείται και σε μεγάλο ύψος η μια έκπληξη ακολουθούσε την άλλη. Εδώ βρέθηκε η περίφημη διακόσμηση των λαβάρων και η καταπληκτική μορφή της «ιέρειας» που διατηρήθηκε ανέπαφη κι έχει ύψος ένα μέτρο. Η νεαρή γυναίκα φορά τη μεγάλη ιερατική στολή πάνω από το φόρεμά της. Με το δεξί της χέρι κρατά ένα ασημένιο αγγείο με διακόσμηση από χρυσό που όμοιό του δεν έχει βρεθεί ως τώρα ούτε σε μέταλλο, ούτε σε πηλό. Στο αγγείο υπάρχει ένα κόκκινο γλύκισμα που η ιέρεια φαίνεται να πασπαλίζει με κρόκο. Τα χείλη της είναι σαρκώδη και βαμμένα κατακόκκινα όπως και τ’ αυτιά της. Εδώ βλέπουμε μια συνήθεια που επαναλαμβάνεται στην Αναγέννηση και συνεχίζεται ως το τέλος του 19ου αιώνα. (Η Αφροδίτη και ο Έρωτας του Μπρουντζίνο 1503-1572).
Μια άλλη τοιχογραφία που μας σώθηκε ακέραιη, ύψους ένα μέτρο είναι του «Ψαρά». Ένας προϊστορικός Κούρος του 1500 μ.Χ. με όλη τη χάρη της μινωικής εποχής αλλά που θυμίζει τόσο πολύ τις νεανικές μορφές των ερυθρόμορφων αττικών αγγείων, δείχνει δύο αρμαθιές με ψάρια που μόλις ψαρεύτηκαν.
Η πραγματική έκπληξη όμως που φύλαξε η Θήρα του 1500 π.Χ. είναι η φανταστική μικρογραφία του ίδιου δωματίου. Δημιούργημα ιδιοφυούς καλλιτέχνη μας εκπλήσσει με τη δύναμη της γραμμής. Σκεπάζει τρεις τοίχους σε ένα είδος ζωοφόρου κι απλώνεται από αριστερά προς τα δεξιά. Ένα σύνολο ογδόντα προσώπων, ανδρών και γυναικών, περίπου είκοσι πλοία, τρεις τουλάχιστον πόλεις και τοπία εξωτικά συνθέτουν ένα σύνολο μοναδικό, που θα αποτελέσει χωρίς αμφιβολία το σπουδαιότερο ιστορικό μνημείο της εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο.
Κι αυτά δεν είναι παρά οι καρποί μιας εργασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη, γιατί το ευλογημένο χώμα της Θήρας υπόσχεται ακόμα πολλά εκπληκτικάευρήματα που με τη μεθοδική εργασία και την επιστημονική καθοδήγηση των αρχαιολόγων θα έλθουν στο φως στα επόμενα χρόνια».
Του Βασίλη Πλάτανου (Πηγή: «Ημερολόγιο του Αρχιπελάγους)
|
Σαντορίνη 
