Λίγο να ξύσεις την πειραγμένη στο φότοσοπ της λάιφσταϊλ προπαγάνδας ειδυλλιακή φωτογραφία, θα βρεις ένα άλλο νησί. Οχι αυτό που δοξάζεται διεθνώς από τους τουριστικούς οδηγούς ως η αιγαιοπελαγίτικη Ντίσνεϊλαντ της ανεμελιάς και της διασκέδασης.
Ούτε αυτό που ορίστηκε ως ο απόλυτος λαμπερός προορισμός για τους φυγάδες μιας γκρίζας καθημερινότητας. Αλλά αυτό που πόνταρε σε μια άναρχη και αυθαίρετη τουριστική ανάπτυξη, για να χάσει τελικά την ψυχή του. Κάποιοι που την αναζητούν ακόμα στην αύρα των καλοκαιριών της αθωότητας, μας μίλησαν. Αντε όμως ν' ακουστούν μέσα στη θύελλα των τωρινών σκανδάλων, στην εκκωφαντική σιωπή που επιβάλλει η συνενοχή.
Ηταν ένας ευλογημένος, σπάνιας φυσικής ομορφιάς τόπος που δεν τον επισκέπτονταν τουρίστες αλλά περιηγητές και άνθρωποι του πνεύματος. Στέκονταν εκεί για λίγο, πριν από τον τελικό τους προορισμό, τη Δήλο. Οι εφοπλιστές και το διεθνές τζετ σετ ανακάλυψαν τις ομορφιές της Μυκόνου τη δεκαετία του 1960, όταν άλλοι ανακάλυπταν για λόγους εθνικής ασφάλειας τη Γυάρο και τη Μακρόνησο. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 η φυσιογνωμία του νησιού είχε πια αλλάξει ριζικά, όπως και η ελληνική κοινωνία. Η Μύκονος καθιερώθηκε ως γκέτο των νέων πλουσίων και αργότερα ως το meeting point των εγχώριων κοσμικών μαϊντανών. Σήμερα, ένας από τους ακριβότερους προορισμούς της Ευρώπης, το νησί, αν και εξακολουθεί να προσφέρει υψηλότατου επιπέδου υπηρεσίες, έχει να αντιμετωπίσει την αλόγιστη δόμηση, τις καταπατήσεις αιγιαλού, τα οικονομικά σκάνδαλα, τα σκουπίδια, το κυκλοφοριακό, τη φασαρία, την ανασφάλεια. Οι Μυκονιάτες σου δίνουν την εντύπωση ότι έχουν κοπεί στα δυο. Σε αυτούς που τη νοσταλγούν και σε αυτούς που την εμπορεύονται. Το «Νησί των ανέμων» θερίζει θύελλες.
Θύελλες σκανδάλων πρωτίστως, αν σκεφτεί κανείς ότι μόλις λίγες μέρες πριν η εισαγγελέας Σύρου διέταξε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση, με σκοπό τη διερεύνηση της υπόθεσης μη είσπραξης μέρους των τελών παρεπιδημούντων από το 2002 έως το 2009. Η προκαταρκτική εξέταση στρέφεται σε τέσσερεις αιρετούς πρώην και νυν δημάρχους και αντιδημάρχους και τρεις υπαλλήλους της οικονομικής υπηρεσίας που έχουν κληθεί να καταθέσουν. Σύμφωνα με το πόρισμα των ορκωτών λογιστών τα τέλη, από όποιους επιχειρηματίες καταβάλλονταν πραγματικά, δεν έφταναν ποτέ στο δήμο. Η μαύρη τρύπα υπολογίστηκε αρχικά στις 900.000 ευρώ, γρήγορα ανέβηκε στα 2 εκατομμύρια και αναμένεται συνέχεια. «Η μηχανή είχε στηθεί για να γλιτώνουν την πληρωμή οι μεγάλοι χρεώστες», μας λέει ο εκδότης και ιδιοκτήτης γκαλερί Δημήτρης Ρουσουνέλος, υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος με το συνδυασμό Κίνηση Ενεργών Πολιτών Μυκόνου και συνεχίζει: «Ποιοι είναι αυτοί και πόσο σημαντικοί είναι χάριν των οποίων έγινε όλη αυτή η ιστορία; Πέραν της συναλλαγής στο οικονομικό είναι και η ψηφοθηρική πλευρά που εξασφάλιζε τη μακροβιότητα της δημοτικής αρχής». Στη διάρκεια της έρευνας ξετρυπώθηκαν και άφθονα πλαστά διπλότυπα εισπράξεων που αφορούν την είσπραξη των τελών από τις ομπρέλες των καταστημάτων και των παραλιών, που επίσης δεν έφταναν στο δήμο. Οι ορκωτοί λογιστές πηγαινοέρχονταν τον τελευταίο καιρό στο νησί αναζητώντας στοιχεία, διπλότυπα και φακέλους, που ως διά μαγείας εξαφανίζονται και ξαναεμφανίζονται, ώσπου κατάσχεσαν τα αρχεία και τους σκληρούς δίσκους των υπολογιστών του δήμου, μήπως βρουν την υγειά τους και καμιά άκρη. Την ίδια ώρα, πρόστιμα που έχουν επιβληθεί σε επιχειρήσεις δεν εισπράττονται ποτέ και τα ντεσιμπέλ στα νυχτερινά κέντρα είναι κάθε βράδυ στο κόκκινο, παρά τις σχετικές απαγορεύσεις από την αστυνομία. Μια και αναφέραμε την αστυνομία, να πούμε ότι ελέγχονται οι τραπεζικοί λογαριασμοί αστυνομικών για θέμα σχετικό με την πολεοδομία, η οποία πολεοδομία Σύρου -όπου υπάγεται απευθείας η Μύκονος- έχει διαλυθεί. Η αιτία είναι ότι ο διευθυντής παύθηκε όταν βρέθηκε με τεράστια περιουσία που δεν δικαιολογούνταν από το μισθό του.
«Οπου πάει ο τουρισμός είναι για να χαθεί ο τόπος»
Για πολεοδομικές αυθαιρεσίες, καταπατήσεις και τρομερά συμφέροντα που κρύβονται πίσω από αυτές κάνει λόγο ο φιλόλογος και συγγραφέας Παναγιώτης Κουσαθανάς, ο οποίος κατάγεται από το νησί και ζει εκεί. Σύμφωνα με τα λεγόμενά του η πρώτη καταπάτηση αιγιαλού έγινε πριν από τριάντα χρόνια από ιδιοκτήτη ξενοδοχείου, «κανείς δεν αντέδρασε τότε και φυσικά ακολούθησαν κι άλλοι. Δεν υπάρχει ακτή ή αμμουδιά της Μυκόνου που να μην έχει χτιστεί μια βίλα από τους δήθεν επώνυμους. Μάλιστα τις νοικιάζουν, στη ζούλα έχω την εντύπωση, με το πρόσχημα της φιλοξενίας. Εχουν υψωθεί τοίχοι, έχουν χτιστεί σκάλες μέχρι τη θάλασσα, έχουν δημιουργηθεί ιδιωτικές παραλίες». Και συνεχίζει να μας απαριθμεί προβλήματα, από τα σκουπίδια έως τη φασαρία και τα «λεφούσια» των ανθρώπων που ξεχύνονται στα δρομάκια του νησιού. «Μια κουτσουλιά μέρος πώς να χωρέσει τόσο κόσμο; Φόρτωσαν μια βάρκα με τους επιβάτες ενός υπερωκεάνιου. Το αποτέλεσμα; Οι Μυκονιάτες να δουλεύουν περισσότερο από ποτέ αλλά να βγάζουν λιγότερα».
«Οπου πάει ο τουρισμός, τις πιο πολλές φορές είναι για να χαθεί ο τόπος». Αυτή τη ρήση του αρχιτέκτονα Αρη Κωνσταντινίδη επικαλείται ο οινοπαραγωγός Νίκος Ασημομύτης για να εκφράσει τη δική του αγωνία για το νησί. Μυκονιάτης στην καταγωγή, αποφάσισε να αφήσει την Αθήνα, όπου εργαζόταν ως επιθεωρητής στην Τράπεζα της Ελλάδος και διατηρούσε γραφείο συμβούλων επιχειρήσεων, για να φτιάξει αμπέλια πάνω στον άγονο βράχο. Θεωρεί ότι το βασικό μέλημα των επιχειρηματιών θα έπρεπε να είναι το καλό του τόπου και δευτερευόντως το κέρδος από τον τουρισμό. «Αγαπάμε τον τόπο μας και δεν πρέπει να τον αφήσουμε να αλλοτριωθεί. Δεν θέλουμε να είμαστε αυτό που δείχνουν τα κανάλια και τα λάιφσταϊλ περιοδικά».
Με τα τηλεοπτικά κανάλια που έχουν πάρει εργολαβία τη Μύκονο τα έχουν βάλει αρκετοί ντόπιοι, και μάλιστα υπαινίσσονται οικονομικό αλισβερίσι τοπικών επιχειρηματιών και δήμου με συγκεκριμένα μέσα. Κατά τη γνώμη του Δημήτρη Ρουσουνέλου, η διαρκής παρουσία ρεπόρτερ στο νησί δεν είναι αθώα. «Τα ρεπορτάζ είναι στην ουσία δελτία Τύπου, πληρωμένες καταχωρίσεις».
Από τα σημαντικότερα θέματα για τους κατοίκους του νησιού αλλά και για τους επισκέπτες είναι αυτό της ασφάλειας. Σύμφωνα με το τοπικό αστυνομικό δελτίο οι κλοπές αυξήθηκαν φέτος στη Μύκονο πάνω από 15% ενώ από πέρσι υπήρξαν σε Μύκονο και Σαντορίνη ακόμη και ένοπλες ληστείες. Σε σχέση με τις υπόλοιπες Κυκλάδες, η Μύκονος μπορεί να συγκριθεί σε δείκτες εγκληματικότητας μόνο με τη Σαντορίνη, λόγω του αριθμού των τουριστών. Αν και η Σαντορίνη λοιπόν έχει περί τις 200.000 τουρίστες περισσότερους, έχει ακριβώς τα μισά κρούσματα κλοπών. Σε σχέση με τα ναρκωτικά, φέτος στο «Νησί των ανέμων» οι κασχεθείσες ποσότητες είναι μεγαλύτερες κατά 400%. Και για να είναι σε αφθονία οι κατασχεθείσες, θα είναι και αυτές που κυκλοφορούν. Το χρήμα έχει διαβρώσει τα πάντα, ακόμα και τους κρατικούς λειτουργούς. Για του λόγου το αληθές, εξαρθρώθηκε κύκλωμα εμπορίας κοκαΐνης στη Μύκονο όπου συμμετείχε εν ενεργεία λιμενικός.
Την ανεξέλεγκτη δόμηση -η Μύκονος από ψηλά τού φαίνεται σαν τούρτα- το κυκλοφοριακό -το βρίσκει σαν της πρωτεύουσας- κι ένα συγκεκριμένο είδος Αθηναίων θεωρεί ως τα κυριότερα προβλήματα του νησιού ο Γιώργος Ριζόπουλος, πρώην καπετάνιος και νυν σεφ και ιδιοκτήτης εστιατορίου. «Οι Αθηναίοι έχουν μια κακή συνήθεια. Θέλουν να μεταφέρουν τον τόπο τους όπου πηγαίνουν. Κουβαλάνε τις συνήθειές τους, τα τσιμπράγκαλά τους, τις υπηρέτριές τους, τις τζιπάρες τους και ό,τι άλλο τους καθορίζει», μας λέει και νοσταλγεί το παρελθόν. Τότε που οι διάσημοι επισκέπτες ήθελαν να περνούν απαρατήρητοι. Ετσι απαρατήρητη είχε περάσει από το εστιατόριό του και η μεγάλη του αγάπη, η Μπριζίτ Μπαρντό. Μια ξανθιά κοπέλα που δεν της έριξε δεύτερη ματιά. Οταν έφυγε και του είπαν ποια ήταν, έπεσε να πεθάνει. Πώς έφτασε όμως ένα νησάκι των Κυκλάδων να γίνει ο προορισμός κινηματογραφικών αστέρων και ισχυρών;
Στα χρόνια της αθωότητας
Από την άνθηση που γνώρισε η Μύκονος στα τέλη του 19ου αιώνα βρέθηκε στις αρχές του 20ού στον απόλυτο μαρασμό. Οι μυκονιάτες καραβοκύρηδες, σε αντίθεση με εκείνους της Ανδρου και της Χίου, δεν πίστεψαν στον ατμό. Εμειναν δεμένοι στο πανί και όλα χάθηκαν γι' αυτούς. Ο τόπος άγονος και ξερός, τόπος εξορίας για το Γ. Παπανδρέου και το Σ. Γονατά, δεν μπορούσε να θρέψει τους κατοίκους του. Αλλοι έφυγαν στο εξωτερικό κι άλλοι προτίμησαν την εσωτερική μετανάστευση, δημιουργώντας και τα γνωστά Μυκονιάτικα της Αθήνας. Ξένοι στο νησί άρχισαν να φαίνονται στις αρχές της δεκαετίας του 1920. Επρόκειτο για αρχαιολόγους και αρχαιόφιλους με προορισμό τη Δήλο. Αυτή την εποχή μια από τις εμβληματικές αργότερα φυσιογνωμίες του νησιού, ο Ανδρέας Καραντώνης, έφηβος ακόμα δημοσιεύει το πρώτο του ποίημα. Την επόμενη δεκαετία παρατηρείται πραγματική τουριστική κίνηση στο νησί. Μια ομάδα Αθηναίων Μυκονιατών, αστοί πλέον και ευκατάστατοι, είχαν συστήσει έναν όμιλο και διοργάνωναν εκδρομές στο νησί τους, προκειμένου να το συστήσουν στους επίσης ευκατάστατους φίλους τους και να υποστηρίξουν έτσι την οικονομία του. Επρόκειτο, μεταξύ άλλων, για τις οικογένειες Τριανταφυλλίδη και Βέλτσου, τον Γιώργο Δρακόπουλο, τον Ηρακλή Γρυπάρη, τους Καμπάνηδες. Η τουριστική Μύκονος της δεκαετίας του 1930 ήδη παρουσιάζει στοιχεία παρόμοια με τα σημερινά. Οι νέοι γλεντούν και στην εφημερίδα «Μυκονιάτικα Χρονικά» της εποχής συναντά κανείς πρωτοσέλιδους τίτλους όπως: «Οι Μυκόνιοι και οι ξένοι των», «Η Μύκονος από τουριστικής απόψεως» και «Προσέξατε την Μύκονον».
Μεσολαβεί ο πόλεμος και η τουριστική κίνηση στο νησί ξαναζεσταίνεται το 1950 με έντονο πια το κοσμοπολίτικο στοιχείο. Στα στενά σοκάκια κάνουν βόλτες δυο νέα όμορφα κορίτσια, η Μελίνα Μερκούρη και η Αλέκα Κατσέλη μαζί με ένα νεαρό αγόρι, τον Τάκη Χορν. Την ομορφιά του βράχου δεν άργησαν να ανακαλύψουν οι κροίσοι της εποχής όπως ο Ωνάσης και ο Νιάρχος. Κοντά τους έμαθαν τη Μύκονο ο Γεχούντι Μενουχίν, ο διάσημος βιολονίστας, η Σοράγια, η Κάλλας. Οσο πληθαίνουν οι επισκέπτες και δεν χωρούν στα ξενοδοχεία της εποχής, το «Δήλος», το «Απόλλων», το «Λητώ» και το «Ξενία», βρίσκουν κατάλυμα στα άδεια δωμάτια των σπιτιών. Η επιχείρηση rooms to let έχει μόλις αρχίσει. Οι ντόπιοι, φτωχοί ακόμη αλλά φιλόξενοι, ζουν κυρίως από το ψάρεμα και την εκτροφή του χοίρου, που στηρίζει πραγματικά την οικιακή οικονομία. Οι γυναίκες υφαίνουν και συνηθίζουν να τρατάρουν τους περαστικούς τουρίστες που στέκονται έξω από τα ασπρισμένα σπιτάκια, αγνοώντας παντελώς ότι πρόκειται για τον Ωνάση και την Κάλλας.
Η φήμη του μικρού παραδείσου της Μεσογείου εξαπλώνεται και καταφθάνουν ο Γιουλ Μπρίνερ, ο Στιβ ΜακΚουίν, ο Κριστιάν Ντιόρ. Σταδιακά το νησί αποκόπηκε, θα έλεγε κανείς, από την υπόλοιπη χώρα που αντιμετώπιζε μια ζοφερή πραγματικότητα. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και μέχρι τις αρχές του 1970 στην Ελλάδα απαγορεύονται τα πάντα, διά ροπάλου και νόμου στρατιωτικού, εκτός από τα πάρτι στη Μύκονο. Στις αρχές του 1980 εμφανίζεται ένα νέο, καταλυτικό θα έλεγε κανείς, είδος εισβολέων. Οι εγχώριοι κοσμικοί μαϊντανοί, ή αλλιώς Ι wanna be, μαζί με όλα τα εξέχοντα μέλη του επαρχιώτικου λάιφσταϊλ της TV που πλαισίωναν τα νέα, ταχέως ανερχόμενα τζάκια του 1980 με τα πούρα και τις αστακομακαρονάδες τους. Από κοντά και οι μεγαλοεργολάβοι που δεν άφησαν γωνιά ακάλυπτη μετατρέποντας ένα κυκλαδίτικο νησί σε τουριστική Ντίσνεϊλαντ στο όνομα μιας επίπλαστης -όπως αποδείχθηκε τελικά- ευημερίας και μιας αυθεντικής ματαιοδοξίας.
Οσο για την κεντρική εξουσία, έκλεινε τα μάτια βολεμένη κι αυτή με τον οφ σορ πλούτο της εκλογικής της πελατείας, μέχρι που ήρθαν τα τσακάλια του ΔΝΤ. Και τώρα μάλλον εξαντλείται σε εντυπωσιασμούς, δυσφημώντας το νησί παρά αντιμετωπίζοντας επί της ουσίας το πρόβλημα της φοροδιαφυγής. Οι Ράμπο του ΣΔΟΕ στήνουν δόκανο στα κότερα για να πιάσουν εντέλει τη Μόνικα Μπελούτσι. Μεσογειακό θαύμα είναι και αυτή. Ας τη διατηρήσουμε, τουλάχιστον.
Κρίση; Ποια κρίση;
Από οικονομική κρίση δεν καταλαβαίνει η Μύκονος που αποτελεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της ιστοσελίδας σύγκρισης ξενοδοχειακών τιμών trivago, τον ακριβότερο προορισμό της Ευρώπης για το μήνα Αύγουστο. Γεγονός που δεν επηρέασε τους τουρίστες της, αφού οι αφίξεις στο νησί ενισχύθηκαν σε σχέση με το 2009 κατά 6%. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας ο μήνας Ιούλιος ήταν για τη Μύκονο ο καλύτερος των τελευταίων χρόνων. Οι πτήσεις εξωτερικού αυξήθηκαν σε ποσοστό 20%, αν και από την άλλη οι πτήσεις εσωτερικού μειώθηκαν στο ίδιο ποσοστό. Στη συνέχεια, κατά τα στοιχεία του λιμεναρχείου, η κίνηση επιβατών αυτοκινήτων και εμπορευμάτων είναι μέχρι τώρα «ζωηρή», στα ίδια επίπεδα με τα περσινά χωρίς να υπάρχουν ακόμη ακριβή στοιχεία. Διακυμάνσεις παρουσίασε η αγορά των ξενοδοχείων, οι οποίες δεν αφορούν την πληρότητα των δωματίων 5 αστέρων, των 400 και 500 ευρώ δηλαδή. Αυτά παρουσίασαν πληρότητα της τάξεως του 84% με αύξηση από πέρσι κατά 6%, δικαιώνοντας την άποψη που θέλει τους πλούσιους να γίνονται πλουσιότεροι. Σύμφωνα με τα στοιχεία του δήμου, στις υπόλοιπες κατηγορίες υπήρξε, μέχρι τις 15 Αυγούστου, μεγάλη διαθεσημότητα και πτώση των εσόδων από πέρσι κατά 10%. Το φύλλο φαίνεται να γυρίζει από τις 15 και μετά, αφού με βάση τις κρατήσεις η πληρότητα θα ανέλθει στο 90%. Η μέση τιμή των δωματίων τεσσάρων αστέρων διαμορφώνεται αυτή τη στιγμή στα 243 ευρώ, την ίδια ώρα που στα νησιά Κάπρι φτάνει τα 235 ευρώ, στην Ισκια τα 211, τη Σαρδηνία τα 115 και την Ιμπιζα τα 146. Η τιμή στα δωμάτια τρίτης κατηγορίας κινείται στη Μύκονο γύρω στα 160 ευρώ, νικώντας κατά κράτους προορισμούς σαν τις Βαλεαρίδες, που περιορίζονται στα 135 ευρώ.
Διαβάστε
1 Ευαγγελία Βερώνη-Καμμή, «Ο Ανδρέας Καραντώνης και η πνευματική Μύκονος», Μύκονος 2006
Ενα βιβλίο με αναφορές στην εποχή και στα πρόσωπα του 1950-1970. Περιλαμβάνει μικρές ιστορίες, σύντομα βιογραφικά και αφιερώματα σε πρόσωπα που χαρακτήρισαν και συνεχίζουν να χαρακτηρίζουν τη νεότερη ιστορία της Μυκόνου.
2 Παναγιώτης Κουσαθανάς, «Μυζήθρα Ζυμήθρα» (Ενα αληθινό παραμύθι), εκδ. Στεφανίδη 2010
Τέσσερεις μοναδικές γυναίκες, αν κι έχουν αποχωρήσει από τη ζωή εδώ και πολλά χρόνια, συνεχίζουν να ζυμώνουν και να πλάθουν τα κρυφά μυστικά της.
3 Παναγιώτης Κουσαθανάς, «Παραμιλητά Α'», «Παραμιλητά Β'», εκδ. Ινδικτος 2002
Πίσω από τη γνωστή, για τον περισσότερο κόσμο, ιστορία το νησιού, εκείνης του τουριστικού πανηγυριού, πίσω από την εκτυφλωτική βιτρίνα της ανθρώπινης ματαιοδοξίας, των τελευταίων 50 χρόνων, υπάρχει η «αδικημένη ψυχή του τόπου», η «άλλη Μύκονος», την οποία, κατά τον συγγραφέα, δεν γνωρίζουμε και δεν υποπτευόμαστε.
4 Αννουσώ Κουσαθανά- Ρόε, «Η γειτονιά του Γιωρή - Μια ιστορία από την πρωτινή Μύκονο», εκδ. Το Ροδακιό 1999
Η ιστορία ενός νέου που μεγάλωσε στη Μύκονο τη δεκαετία του 1950 ζώντας την όμορφη νησιώτικη αγροτική ζωή. Θα φύγει για την Αθήνα, για να μπλέξει στα γρανάζια της πόλης, χάνοντας για πάντα τον παράδεισο των παιδικών του χρόνων.
Πληκτρολογήστε
http:karvounawordpress.com
Αρθρα, απόψεις και σχόλια για τη Μύκονο. Η ιστορία του τουρισμού της, ακόμη και μυκονιάτικη μαγειρική.
ΚΕΙΜΕΝΟ | ΑΘΗΝΑ ΓΚΟΡΟΥ
|
Μύκονος - Δήλος 
Λίγο να ξύσεις την πειραγμένη στο φότοσοπ της λάιφσταϊλ προπαγάνδας ειδυλλιακή φωτογραφία, θα βρεις ένα άλλο νησί. Οχι αυτό που δοξάζεται διεθνώς από τους τουριστικούς οδηγούς ως η αιγαιοπελαγίτικη Ντίσνεϊλαντ της ανεμελιάς και της διασκέδασης.
