|
Τώρα που η Ευρωπαϊκή κοινότητα παλεύει να αποδείξει την ανάγκη ύπαρξής της, τώρα που φάνηκε η φόδρα, ένα προφητικό σημείο μιας ομιλίας του Ελύτη στη Ρώμη έρχεται να μας αποστομώσει:
«Φαίνεται παράξενο αλλά είναι αληθές: η τέχνη η πιο απρόσφορη στην μεταγλώττιση, η πιο δυσπρόσιτη στο λεγόμενο «μεγάλο κοινό», και συνάμα η πιο επαναστατική από την ίδια της τη φύση αποδεικνύεται να είναι εκείνη που ήξερε από μιας αρχής να κινείται πέραν κι έξω από τους τοπικούς πολιτισμούς, χρησιμοποιώντας μιαν εκφραστική σταθερή στα κύρια χαρακτηριστικά της , έτσι ώστε σήμερα με το ενιαίο πνεύμα που έχει διαμορφώσει, να αποτελεί, από πολλές απόψεις, τον πιο έγκυρο καταστατικό χάρτη της κοινή μας πατρίδας, της Ευρώπης.
Το βάθος αυτό είναι που μας ενδιαφέρει σήμερα. Σ’ αυτό το βάθος είναι που θα βρούμε την κοινή μας ταυτότητα. Εκεί όπου έφτασαν – χάρη σε μία θεϊκή δύναμη, θα έλεγε κανένας – να ποντίσουν τις θεμελιακές τους κολόνες ένας Όμηρος, ένας Βιργίλιος, ένας Δάντης. Με τέτοιον τρόπο που ν΄ αρμοσθεί επάνω τους ολόκληρος εκείνος ο αρχιτεκτονικός σκελετός που , εν συνεχεία , μας κρατάει – όσο μας κρατάει – πάνω από τη βία, πάνω από τη δύναμη της ύλης και του αριθμού.
Αγαπητοί φίλοι, παρακολουθούμε στις μέρες μας μια πολύ σοβαρή προσπάθεια .Την προσπάθεια που γίνεται ( πρώτη φορά, είναι η αλήθεια, με τόσες ελπίδες επιτυχίας) για μια ενοποίηση των λαών της Ευρώπης Αγώνες και ατέρμονες διαβουλεύσεις για τα οικονομικά προβλήματα, για τις πρακτικές πτυχές ενός ιδανικού , που ωστόσο ξέρουμε ότι δεν είναι δυνατόν ποτέ να πραγματοποιηθεί και να διαρκέσει, εάν πίσω του δε διαγραφεί καθαρά το πνευματικό του υπόβαθρο.»
Από ότι φαίνεται η γηραιά ήπειρος με τη μακραίωνα παράδοση αγνόησε το πνευματικό της υπόβαθρο.
Και κινδυνεύει να τσακιστεί στα βράχια.
Ζούμε μία μεταιχμιακή στιγμή της Ιστορίας. Επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι δεν είναι μόνο λόγω των γνωστών οικονομικών δεδομένων που επιβάλλονται αμείλικτα παγκοσμίως. Είναι κυρίως γιατί οι συστημικές δυνάμεις είναι απρόσωπες. Και όσο παραμένουν απρόσωπες θα γίνονται όλο και πιο ανεξέλεγκτες . Οι πολιτισμοί όμως έχουν πρόσωπο. Και οι δυνατοί πολιτισμοί ,με τις ρίζες πιο βαθειά έχουν ισχυρό πρόσωπο .Και οφείλουν να το ξαναβρούν, να θυμηθούν, να στοχαστούν, να επανασυνδεθούν .
Δύσβατος δρόμος …….
"Η ελληνικότητα είναι τρόπος , όχι τόπος λέει ο Χρήστος Γιανναράς."Η ελληνικότητα είναι κοσμοπολίτικη και σαν τέτοια τα χωράει όλα ,τα αφομοιώνει στον δικό της τρόπο ". Ποια ελληνικότητα; όχι βέβαια "η φολκλορική αναπαραγωγή ρομαντικών ιδεολογημάτων". Αλλά αυτή που προσεγγίζεται και κατανοείται με υπομονή και πειθαρχία μέσα από την παιδεία .
Δεν ξέρω γιατί ο πολιτισμός – ένα θέμα ζωτικής σημασίας για την επιβίωση μας – δεν χωρούσε ποτέ στις πολιτικές συζητήσεις
Ε λοιπόν τώρα χωράει. Τώρα δε συζητιέται μόνο στις παρέες των διανοούμενων και των καλλιτεχνών, που κράταγαν πάντα τη φλόγα αναμμένη, τώρα αποτελεί ένα σπόνδυλο στην ραχοκοκαλιά της πολιτικής σκέψης. Γιατί η σχέση πολιτισμού και πολιτικής δεν βρίσκεται μόνο στην κοινή ετυμολογική τους προέλευση. Βρίσκεται στην έννοια του σεβασμού που υποβάλει η ιστορία της κοινή τους ρίζας…πόλις.
Αυτός ο σεβασμός πρέπει να ξανακερδηθεί. Να ξανακατακτηθεί. Μέσα από κάποιο βίωμα, κάποια επαφή, κάποια γειτνίαση έστω, με ένα προϊόν υψηλής αισθητικής ή ηθικής τάξης.
Είναι γεγονός ότι στην ατμόσφαιρα κυριαρχεί η κριτική έως και αρνητική στάση απέναντι στον σύγχρονο Πολιτισμό. Η κοινωνία που γίνεται όλο και πιο αγοραία , η τεχνολογία που μοιάζει ενίοτε να " στεγνώνει ", η ορθολογικότητα που υπερθεματίζει στο "χρηστικό", η μαζικοποίηση , η αποξένωση , η χρηματιστική παγκοσμιοποίηση που οδηγεί – διαβρωτικά – στην ομογενοποίηση είναι μερικά χαρακτηριστικά που αναγνωρίζονται στον σύγχρονο Πολιτισμό.
Ακόμα όμως κι’ αν παγκοσμίως ισχύουν όλα αυτά, οι αναφορές μας, οι καταβολές μας, και κάποιες ποιότητες της ελληνικότητας είναι εδώ και περιμένουν να ανακληθούν. Και όχι, κυρίες και κύριοι, δεν είναι τόσο δύσκολο να γίνει. Απλώς, αυτό το θέμα δεν πρωταγωνίστησε ποτέ. Λίγα χρόνια πριν η οικολογική συνείδηση ήταν άγνωστος τόπος. Τώρα είναι η πιο οικεία συζήτηση. Η ανάγκη οδήγησε εκεί. Η κρίση αξιών, λοιπόν, οδηγεί στην άμεση και επείγουσα ανάγκη να στρέψουμε τον προβολέα εδώ.
Μία σωρεία θεμάτων που αφορούν οριζόντια και κάθετα την καθημερινότητά μας απαιτούν λύσεις.
-Ναι η παιδεία μπορεί να διδάξει το σεβασμό. Μέσα από την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού, και μέσα από την ίδια την ύλη που δεν θα συσσωρεύει απλώς πληροφορίες.
-Ναι η ευγένεια μπορεί να είναι απούσα ως ιδιότητα, αλλά το «καλό γένος» δεν χάθηκε για πάντα.
-Ναι δεν είναι δύσκολο να αποκτήσουμε το στοιχειώδες ήθος να είναι ο καθένας στη θέση του και να κάνει τη δουλειά που έχει αναλάβει.
-Ναι μπορούμε να μην υποτιμούμε την νοημοσύνη των συνομιλητών μας, στα τηλεοπτικά παράθυρα, στις συνεργασίες , στις ίδιες τις προσωπικές μας σχέσεις.
-Ναι μπορούμε να ανιχνεύσουμε τις νέες υγιείς δυνάμεις σε όλους τους χώρους της δημιουργίας.
Να καταγράψουμε τους Έλληνες δημιουργούς και επιστήμονες που διαπρέπουν στο εξωτερικό και είναι πρέσβεις του Ελληνισμού – πολλές φορές ερήμην μας.
• Να αναπτύξουμε ένα δίκτυο συνεργασίας ισχυρό στη θέση των κατακερματισμένων μικρών κινήσεων που έτσι και αλλιώς γίνονται σε όλο τον πλανήτη.
• Ναι μπορούμε να χαράξουμε μια στρατηγική για να πάρει η πολιτιστική μας διπλωματία τον ρόλο που δικαιούται στη διεθνή σκηνή. Τώρα ,που το μόνο που μένει όρθιο από την Ελλάδα στη παγκόσμια συνείδηση είναι ο πολιτισμός μας.
Και όλα αυτά πάνω στη βάση μιας απόφασης: ότι υπάρχει λόγος να εστιάσουμε σε αυτή την προβληματική. Υπάρχει λόγος να δώσουμε προτεραιότητα στο θέμα του πολιτισμού. Να φροντίσουμε το ανθρώπινο και το φυσικό τοπίο. Να καθαρίσουμε τα σκουπίδια από παντού.
Δεν πρέπει οι χώροι και οι ζωές μας να γίνονται χωματερές, γεμάτες απορρίμματα η μιζέρια
Ξαναγυρίζω στον Ελύτη
«Μπορεί να μειδιούν οι πρακτικοί άνθρωποι, κάποτε και να τρομάζουν, μπροστά σε ότι υπερβαίνει την καθημερινή πραγματικότητα. Δεν έχει σημασία. Η στιγμή φτάνει που, με μαθηματική ακρίβεια, συνειδητοποιούν, ότι, σ’ όλο το μάκρος της ζωής τους και σ’ όλη την έκταση των σχέσεων τους με τους άλλους, δεν είχαν να κάνουν, παρά με αυτά που τόσο επιπόλαια περιφρονούσαν»
Θα ξαναβρούμε τα υλικά μας. Την κληρονομιά αλλά και τη σύγχρονη έμπνευση, τη γλώσσα που έχει πληγωθεί, τις ιδέες, τις αξίες, την κουλτούρα και τον πολιτισμό που είναι πολύτιμα για εμάς και ελκυστικά για τους ξένους.
Και τότε ο τουρισμός θα έχει λόγο.
Ας πούμε ότι με τη σημερινή μας συγκέντρωση αποφασίζουμε να οργανώσουμε και να προτείνουμε ένα salto vitale. Όχι ουτοπικά. Με επιχειρήματα, συντονισμό και σχεδιασμό. Είμαι σίγουρη ότι στο τέλος του τριημέρου, θα έχουν διατυπωθεί προτάσεις προς όλα τα χαρτοφυλάκια.
ΠΕΜΗ ΖΟΥΝΗ Βουλευτής ΠΑΣΟΚ
|
Απόψεις 
